أبو علي سينا
پيشگفتار 17
رگشناسى يا رساله در نبض ( فارسى )
زيرا كه اگر بقراط و جالينوس زنده شوند روا بود كه پيش اين كتاب سجده كنند و عجبى شنيدم كه يكى درين كتاب بر بو على اعتراض كرد و از آن معترضات كتابى ساخت و اصلاح قانون نام كرد . گوئى در هر دو مىنگرم كه مصنّف چه معتوهء مردى باشد و مصنّف چه مكروهء كتابى . چرا كسى را بر بزرگى اعتراض بايد كرد كه تصنيفى از آن او به دست گيرد ، مسألهء نخستين بر او مشكل باشد » . « 1 » بخش داروهاى مفرد از كتاب قانون بيش از بخشهاى ديگر مورد توجّه و عنايت دانشمندان بوده است و به صورتهاى مختلف نام آن داروها استخراج و با تعاريف هر يك از آنها به صورت مستقل چاپ شده است . از جمله : 1 - قاموس القانون فى الطّبّ لابن سينا در اين كتاب نام داروهاى مفرد به صورت الفبائى همراه با معادل انگليسى آنها آورده شده است . اين كوشش كه به وسيلهء ادارهء تاريخ طب و تحقيق طبّى در دهلى نو صورت گرفته ، در سال 1387 / 1967 به وسيلهء دائرة المعارف العثمانيّه در حيدرآباد دكن چاپ شده است . 2 - كتاب الادوية المفردة و النباتات در اين كتاب داروهاى گياهى از روى چاپ قانون كه در رم در سال 1593 ميلادى صورت گرفته استخراج و مورد شرح و تفصيل قرار گرفته و در بيروت در سال 1403 / 1983 به وسيلهء مكتبة دار المعارف چاپ شده است . 3 - الادوية المفردة فى كتاب القانون فى الطّبّ اين كتاب كه به وسيلهء دانشمندى گمنام به نام سليمان بن احمد تدوين شده و نسخهاى خطى از آن به شمارهء 192 در دانشگاه بغداد موجود بوده به وسيلهء مهنّد عبد الامير الاعسم با اصل كتاب القانون تطبيق داده شده و در سال 1404 / 1984 به وسيلهء دار الاندلس در بيروت چاپ شده است .
--> ( 1 ) چهار مقالهء نظامى عروضى ، ص 71 .