أبو علي سينا

2

رساله جوديه ( فارسى )

از خوردن بسيار معده تباه شود و جگر ضعيف « 1 » شود و درد شكم « 2 » و كرده « 3 » و « 4 » پديد آيد و ناگوارش « 5 » و بادهاى زشت و تخمه و سستى اعضاء بود . و از خواب بسيار زردى روى و گرانى تن باشد و مغز تهى گردد و چشم بياماسد سودا غالب شود « 6 » .

--> چنان كه در جميع كتب و رسائل طبى كه بر اين نسق تأليف گرديده اين سياق برقرار بوده و عموما اين نوع مؤلفات جهت سلاطين و امراء و ولاة و بزرگان بوده است . رازى را نيز كتابى بنام « طب الملوكى » است چنان كه از اسم آن بر ميآيد براى پادشاهان مىباشد كه مانند رساله جوديه ابوابى چند در باب احتراز از بيماريها و درمان آنها برشته تحرير درآورده و در آخر كتاب دستور تغذيه و خوردن ميوه و امثال آنها را با ساير دستورهاى طبى و تغذيه‌اى و بهداشتى مخصوص شهرياران را نگاشته و بىشباهت به رساله جوديه نمىباشد « رجوع شود به صفحات 169 - 170 - 171 - 172 كتاب شرح حال و مقام محمد زكرياى رازى تأليف مؤلف سال 1318 هجرى خورشيدى چاپ تهران ) . ( 1 ) - مقصود آن است كه چون كار كبد بر اثر پرخوارى زياد شود نخواهد توانست كاملا از عهده وظائفش برآيد . ( 2 ) - باصطلاح امروزى دردهاى معدى Douleurs stomacales و دردهاى معوى Douleurs intestinales و يا Crampe است . ( 3 ) - مقصود دردهاى كليوى و اطراف كليه Douleurs renales et pararenales است . ( 4 ) - شايد در اصل نسخه گرده بوده است . ( 5 ) - همان است كه ترجمه فرانسه آن Indigestion و يا سوء هضم است . ( 6 ) - موضوع خواب و بيدارى و اندازه آنها در طب قديم چنان كه گفته شد در مؤلفات پزشكان قديم محل خاصى داشته چنان كه رازى در كتاب فصول خود كه به « مرشد » معروف است در فصل نهم و اهوازى در كتاب « ملكى » بدان اشاره نموده‌اند .