أبو علي سينا
19
رساله جوديه ( فارسى )
باب ششم در بيان قوت باه « 1 » چون سير با روغن بريان كند و بخورد و بر ذكر مالد قوت تمام گيرد - اگر روغن نرگس « 2 » بر ذكر مالد از ماهى سقنقور « 3 » بهتر باشد - اگر تخم با خايه نيمبرشت بخورد ذكر قوى شود - اگر برگ نرگس بكوبد و بر زهار طلا كند مرد بسته گشاده شود « 4 » .
--> ( 1 ) - موضوع باه از مسائل مهمّه در طب قديم بوده است و عموم پزشكان يك يا چند رساله در مؤلفات طبّى خود در باب باه برشته تحرير در آوردهاند چنان كه رازى را در اين باب رساله است بنام « كتاب الباء » . ( 2 ) - نرگس كه عربى آن نرجس و فرانسه آن Narcisse a rouquets است . ( 3 ) - ماهى سقنقور يا سقنقس يا اسقنقور كه فرانسه آن crocodile terrestre يا scinque يا lacerta scincus و لاتينى آن sincus officinalis و طبق گفته صاحب مخزن الادويه سقنقور همان سقنقس است . ( 4 ) - اين موضوع و مواضيع مانند آن را كه گاهگاهى بافسانه و حكايات الف ليله و ليله بيشتر شبيه ميباشند نبايد از نظر دور داشت چرا كه اكنون در دنيا امتحان و آزمايش به عمل نمىآيد كه بدانيم تا چه اندازه مطالب بالا صحيح يا سقيم است بلكه بر خلاف ميتوان گفت كه در گذشته در اين قبيل موارد بيش از حال امتحانات شده و نتايجى گرفتهاند و اينكه گاهگاه در طب قديم بلكه هم اكنون بنام نسخه مجرّب دست بدست گشته و مطالبى غلوآميز ميگويند مبنى بر اصولى بوده كه بتجربه رسيده است . منتهى بايد پس از امتحان و عدم نتيجه آن را رد نمود . ناگفته نماند مقصود آن نيست كه آنچه قدما گفتهاند بايد چشم بسته قبول كرد بلكه بايد بدان توجّه و دقّت داشت و پس از مطالعه صحيح را از سقيم جدا نمود .