أبو علي سينا

16

رساله جوديه ( فارسى )

بر آنجا طلا كند مفيد است . در گشادن آواز خايه مرغ نيم‌برشت « 1 » بناشتا بخورد - و ديگر ريخته تن آهن « 2 » فايده دهد - و سرفه را نيز مفيد است - و اگر آب ترب با آبكامه « 3 » غرغره كند آواز و سرفه و معده و بلغم زائد را فايده دهد . دفع مار گزيده گوشت موش بر آنجا نهد در حال زهر بكشد و اگر ته سير بكوبند در آنجا نهند كه مرار « 4 » گرفته شود - و چون برگ سداب و جوز « 5 » با هم بخورد ترياقست « 6 » - و اگر سپندان سرخ به خانه دود كند مارها بگريزند .

--> ( 1 ) - يعنى نيم برشته . ( 2 ) - به نظر ميرسد مقصود خرده و ريزه آهن باشد . ( 3 ) - صاحب مخزن الادويه گويد « آب كمه به سكون ثالث و ضمّ كاف و فتح ميم آبى است خاكسترى رنگ و بغايت گند و بدبو كه از شكم نوعى ماهى گيرند و در بحر چين و هرموز بهم ميرسد و به عربى آن را ماء الجمه خوانند ص 58 كتاب مخزن الادويه چاپ بمبئى 1273 هجرى قمرى » در جاهاى ديگر نيز از آبكامه اسم برده است - بعضى آبكامه را با كاف فارسى ( آبگامه ) ذكر كرده‌اند كه ميگويند يك نوع آبگوشت است . ( 4 ) - تلخى . ( 5 ) - گردو . ( 6 ) - ترياق يا Electuaire d'Andromaque يا Theriaque و ترياقات ترجمه‌اش بفرانسه Antidote است - ابن زهر اندلسى را كتابى بنام « كتاب الترياق » است كه ترجمه آن Theriaca است و بسال 1552 ميلادى در ونيز چاپ شده است . بموجب نوشته صاحب مخزن الادويه ترياق بر چند قسم است : ترياق تركى - ترياق الحيّه - ترياق الروساق - ترياق فارسى و ترياق طبيعى ( يا بادزهر ) - ترياق جبلى . امّا در عبارت متن رساله مقصود از ترياق ضد زهر است .