گل ارمنى « 1 » به آب شبت « 2 » بخورند در حال دفع قى آمدن شود - و اگر پودنه « 3 » با شكر بخورد بهتر باشد . در بيان قى آمدن « 4 » يك قدح آب ترب با يك سير عسل در حمام بخورد در حال استفراغ « 5 » آيد و معده پاك شود و تب سه « 6 » روز دفع كند - و هر كه را سرفه آيد و گلو سوزد و آب دهن زرد اندازد شكر سفيد « 7 » و مويز « 8 » منقى و هليله « 9 » به قدر هم با هم بياميزد و بخورد بغايت مفيد است - هر كه پياز پخته بسيار خورد دفع بلغم بكند - و پودنه با نان خوردن معده درشت كند و باد و بلغم دفع كند - شلغم پخته بناشتا خوردن دفع سردى كند و سرفه « 10 » و سينه نرم كند - و اگر انجير خشك را بجوشاند و آبش را بخورد سرفه دفع كند و آواز بگشايد و شهوت بيفزايد .

--> ( 1 ) - گل ارمنى - عربى آن طين الارمنى - اين نام بمناسبت خاكى كه سابقا در كشور ما از ارمنستان ( ايروان پايتخت ارمنستان ) ميآوردند به گل ارمنى معروف گرديده است ، بعدا در اصفهان خاكى نظير همين پيدا شد كه ديگر احتياج به وارد كردن آن نگرديدند و عموما در طب قديم گل ارمنى را در ابتداى تورمها Inflammations به كار ميبردند حال در اين مورد چه خاصيتى داشته كه براى قى آمدن مورد استعمال بوده است ؟ گل ارمنى را در كتاب شرح اسماء العقار ابو عمران موسى بن عبيد اللّه الاسرائيلى Terre de Chypre يا Terre romaique گفته است . ( 2 ) - شبت يا شوت و شود فرانسه آن Fenouil batard يا Aneth odorant است . ( 3 ) - پودنه كه عربى آن فودنج و فرانسه آن Menthe مىباشد داراى انواع و اقسام است كه معروفترين آن پودنه جوئى ( نهرى ) و پودنه كوهى و پودنه برى است . ( 4 ) - رجوع شود ذيل صفحه قبل . ( 5 ) - رجوع شود ذيل صفحه قبل . ( 6 ) - مقصود Fievre tierce است . ( 7 ) - مقصود نيشكر است . ( 8 ) - مويز كه عربى آن زبيب و فرانسه آن Raisains secs است . ( 9 ) - هليله يا هليلج بفتح هاء و كسر لام و سكون ياء و فتح لام و سكون جيم كه آن را به هندى بهره و بفرانسه Myrobalan گويند . ( 10 ) - اين امر هنوز در كشور ما در درمانهاى خانوادهء رايج است .