أبو علي سينا ( مترجم : عليرضا مسعودى )
58
قانون در طب ( فارسى )
ذ . اشتباه در به كارگيرى اسامى داروها از خصوصيات اين ترجمه آن است كه سعى شده در ترجمه اسامى داروها از نامهاى رايج و شناخته شده نزد طبيبان و مندرج در كتابهاى مفردات دارويى استفاده شود و از استعمال نامهاى ناآشنا و يا جعل و تصرف در آنها خوددارى گردد و در اين خصوص نيز مانند اصطلاحات طبى كه قبلًا درباره آن توضيح داده شد ، لزومى ندارد كه ما در نام دارو تصرف كنيم و آن را ترجمه كنيم ؛ مثلًا وقتى لفظ « صبر » نزد همگان از طبيب تا عامى شناخته شده است ، چه ضرورت دارد كه آن را به « آلوا » ترجمه كنيم ، كه نام انگليسى آن مى باشد . ما در خصوص نام داروها از كتاب « مفردات قانون » و قرابادين آن ( كتاب پنجم ) و ديگر كتابهاى ادويه مانند مخزن الادويه استفاده كرده ايم . اهميت اين موضوع از آنجا ناشى مىشود كه قانون در طب كتابى منبع و مرجع مى باشد و هرگونه تغيير و اشتباه در آن خود باعث اشتباه در تحقيقات بعدى مى گردد و چه بسا باعث سردرگمى و تأثيرگذارى در فرهنگ نويسان دارويى شود و شايد يكى از دلايل تعدد اسامى داروها و اختلاف در مصاديق آنها همين دخل و تصرفات بىرويه در پاره اى از كتب باشد و متأسفانه در اين مورد نيز در ترجمه موجود از قانون ، اشكالات زيادى ديده مىشود ، كه علاوه بر تصرف در نام دارو در برخى موارد ، اشتباه در تعيين مصداق نيز رخ داده است كه جاى تأمل فراوان دارد . به چند مورد از آن اشاره مى كنيم : 110 . صفحه 414 : در كتاب كليات در تدبير مشايخ لفظ « بسفايج » كه نامى معروف نزد اطبّا مى باشد به بسپايك تغيير داده شده ، يا در همان صفحه « المرّى » يك جا آبكامه ترجمه شده كه درست است و در سطرهاى بعدى به مر ترجمه شده در همان صفحه قثاء ( خيارزه - خيار متعارف ) به خيارچنبر ترجمه شده است . 111 . صفحه 415 : در دو جا « قرطم » كه تخم كافشه است به هرطمان ( جو دو سر ) ترجمه شده ، و در همان صفحه دو داروى تركيبى « اثاناسيا و امروسيا » كه از داروهاى