أبو علي سينا ( مترجم : عليرضا مسعودى )
37
قانون در طب ( فارسى )
از عبارات شيخ الرئيس كه به ارتباط شريان ها و وريدها تصريح دارد انتهاى مبحث شريان ها مى باشد : « . . . وانما اصحبت الشرايين الاوردة لشيئين أحدهما لترتبط الاوردة بالغشية المجللة للشرايين وتستقى مما بينهما من الاعضاء والآخر ليستقى كل واحد منهما من الآخر » « 1 » همراهى شريانها با وريدها براى دو هدف مى باشد : 1 . وريدها به وسيله غشاهاى پوشاننده شريانى با شريان ها پيوند داده شوند و اعضاى واقع بين آن دو سيراب گردند . « 2 » 2 . شريان و وريد از يكديگر سيراب شوند . بنابراين ريشه هايى از ارتباط بين شريان و وريد و نوعى گردش خون محيطى در تشريح گذشتگان ديده مىشود . تشريح اعصاب دماغى و ريشه اختلاف در آن پاره اى از اختلاف ها در تشريح به مشاهده و كالبد شكافى بر نمى گردد ، بلكه منشأ اختلاف آرا در نوع تفسير و گزارش از مشاهده مى باشد كه اين ، ريشه پاره اى از تفاوت ها مى باشد . از جمله اين اختلافات ، اختلاف نظر در مورد ازواج مغزى است كه كالبدشكافان گذشته هفت زوج فرض نموده اند و شيخ الرئيس نيز در قانون آن را بيان نموده است و امروزه دوازده زوج مى دانند . شيخ در بحث تشريح عصب مغزى زوج پنجم مى گويد : « أما الزوج الخامس فكل فرد منه ينشق بنصفين على هيأت المضاعف بل عند أكثرهم كل فرد منه زوج . . . » « 3 » يعنى : هر فرد از زوج پنجم به دو شاخه منشعب مى گردد به شكل دو لايه ( مضاعف ) بلكه نزد بيشتر علماى تشريح هر فردى از آن در حقيقت يك زوج جداگانه از عصب محسوب مىشود .
--> ( 1 ) قانون ، چاپ بولاق ، ص 61 . ( 2 ) آملى مى گويد : بين وريد و شريان عضوى قرار ندارد پس مقصود از اعضاى واقع بين آن دو ، دو جانب آن دو مى باشد . ( 3 ) قانون ، چاپ بولاق ، ص 55 .