در تاريخ پزشكى مى خوانيم كه ويليام هاروى پزشك و كالبدشناس انگليسى ( 1578 - 1657 ) فرضيه جديد گردش خون ريوى را ارائه كرده است ؛ هاروى با تشريح جانوران به فرضيه جديدى رسيد . وى مى گويد : « قلب يك عضله است كه خون را در شريان ها پمپ مىكند . . . بطن راست قلب ، خون كبود رنگ را از طريق سياه رگ ها به شريان‌هاى ريوى مى فرستد تا به ريه ها برسند ، سياه رگ ها خونى را كه به شكلى از كبودى خارج شده و سرخ شده است به سمت چپ قلب باز مى گرداند . . . » « 1 » . و به جالينوس نسبت مى دهند كه وى گفته است بين دو بطن قلب به وسيله منفذهاى زياد ارتباط وجود دارد و خون از بطن راست به بطن چپ عبور مى نمايد . اينك در مورد جريان خون كوچك ، به نظريه شيخ الرئيس در قانون ( ششصد سال پيش از هاروى ) اشاره مى كنيم . ابن سينا در تشريح شريان وريدى مى گويد : « اولين چيزى كه از حفره چپ قلب رويش مى يابد دو شريان مى باشد : يكى از آن دو شريان براى استنشاق هواى لطيف و رساندن خونى كه تغذيه ريه را به عهده دارد از جانب قلب به سوى ريه مى رود و در آن توزيع مى گردد ، زيرا گذرگاه غذارسانى به ريه ، قلب و از قلب به سوى ريه است . رويشگاه اين قسم ( شريان وريدى ) از باريك‌ترين بخش‌هاى قلب مى باشد و ( اين رويشگاه ) در جايى قرار دارد كه وريدها در آن به سوى قلب نفوذ مى كنند « 2 » ، اين قسم بر خلاف ديگر شريان ها يك لايه مى باشد ، لذا شريان وريدى ناميده مىشود » « 3 » . چنانچه مى بينيد ، شيخ ارتباط قلب با ريه توسط شريان وريدى و بازگشت ( خون ) همراه با هوا ( اكسيژن ) را تشريح مى نمايد و رويشگاه آن را به داخل بطن چپ از باريك‌ترين بخش‌هاى قلب نزديك جايى كه وريدها به سوى قلب نفوذ مى كنند ، مىداند . تنها تفاوت با نظريه جديد در فيزيولوژى اين شريان مى باشد و آن تغذيه ريه توسط اين شريان كه ابن نفيس قرشى با رد آن عيناً نظريه ويليام هاروى را در چهارصد سال پيش از وى بيان

--> ( 1 ) تاريخ پزشكى ، ص 46 . ( 2 ) يعنى نزديك به موضعى كه در آن وريدهاى شريانى پس از اريب شدن به سوى داخل حفره قلب نفوذ مى كنند . ( 3 ) فصل دوم تشريح شريان وريدى .