( رش : ص 16 - 17 و حاشيهء مربوط بصفحهء 16 س 6 - 7 ) و نيز رأى او در مبحث رؤيت يا ديدار ( رش : ص 32 - 33 و ص 98 - 100 ) « 1 » و بيان او در انبساط اجزاى آب و افزايش حجم آن هنگام يخ بستن ( رش : ص 92 س 4 و حاشيهء مربوط به آن ) با آنچه شيخ رئيس در تصنيفات خود آورده متفاوتست . 8 - طريق سؤال و جواب در تأليفات شيخ رئيس جز در مكاتبات و ترسلات و پاسخ سؤالاتى كه از وى شده است « 2 » معمول نيست . 9 - مؤلّف قراضهء طبيعيات دربارهء مختصر بودن كتاب خود گويد ( ص 4 ) : « و سبب خرد حجمى كتاب آن بود كه اعتماد بر محفوظ و خاطر خويش كرد اندر جمع سؤال و استنباط جواب دور از آنك از كتب نقل كرد . » اظهار چنين مطلبى در تعليل خرد حجمى كتاب از شيخ رئيس بعيد است زيرا چنان كه ميدانيم و شاگرد و مصاحب وى ابو عبيد عبد الواحد بن محمد جوزجانى تصريح كرده « 3 » او اغلب اعتماد بر محفوظ ميكرد و اين مانع بزرگى و پر حجمى مصنّفات او نبود .

--> ( 1 ) - رش : فن ششم از طبيعيات كتاب الشفاء در علم النفس ص 316 ؛ آقاى صيرفى ( دانا سرشت ) ، ترجمهء علم النفس شفا ( از نشريات بنگاه افشارى ) ص 99 - 137 ؛ علم طبيعى دانشنامهء علائى ص 87 - 95 . ( 2 ) - مانند پاسخ پرسش‌هاى ابو ريحان بيرونى و پاسخ اعتراضات مردم شيراز بر كتاب منطق نجاة ( مذكور در سرگذشت ) و مباحثات بهمنيار و نامه بابو عبيد جوزجانى فى - الانتفاء عما نسب اليه من معارضة القرآن و پاسخ بسؤالات ابو سعيد ابو الخير و الاجوبة عن المسائل العشرة ( رش : آقاى دكتر مهدوى ، فهرست نسخه‌هاى مصنفات ابن سينا ص 15 ) و رسالهء ابو الفرج عبد اللّه بن طيب بغدادى در قواى طبيعيه و مسائل جرت بينه و بين فضلاء العصر ( رش : بيهقى تتمهء صوان الحكمه ص 47 ) . ( 3 ) - رش : ابن سينا رسالهء سرگذشت ( با ترجمه و حواشى نگارنده ) ص 31 - 32 و 43 - 44 و 63 و 67 - 68 و 71 و 72 و 74 .