بسال 548 هجرى ) و آن در سالهاى 497 - 500 هجرى تأليف شده است « 1 » . كتاب آثار علوى خواجه ابو حاتم مظفر اسفزارى ( متوفى بين 506 - 513 هجرى ) « 2 » كه بنام فخر الملك بن نظام الملك ( مقتول در دهم محرّم سال 500 هجرى ) نوشته شده است .

--> ( 1 ) - رش : استاد عباس اقبال مقالهء « امام حسن قطّان مروزى » : مجلهء شرق دورهء اول ص 530 - 537 ؛ علامهء قزوينى ، « راجع به امام حسن قطّان مروزى » : مجلهء شرق ص 603 - 605 ؛ جوينى ( طبع قزوينى ) ، جهان‌گشاى ج 2 ص 5 - 7 ؛ استاد اقبال ، مقدمهء حدائق السحر ص ط . شمس الدين محمد بن قيس رازى در المعجم فى معايير اشعار العجم ( چاپ طهران ص 86 ) گويد : « خواجه امام حسن قطّان كه يكى از ائمهء خراسان بوده است مختصرى در علم عروض ساخته است . . . » ، امام حسن قطان در پايان كتاب گيهان شناخت ( رش : مجلهء شرق ص 537 ) گويد : « و ما پس از اين در احكام [ يعنى صناعت احكام نجوم ] سخن خواهيم گفت ان شاء اللّه ، و آن قسم را اختر شناختن [ در برابر ستاره شناختن ستاره شناخت علم نجوم ] خوانند . . . » معلوم نيست كه آيا مؤلف بوعده‌اى كه در اواسط عمر خود داده وفا كرده يا مانعى براى وى در ايفاى آن پيش آمده است . نيز رش : مجلهء مهر سال سوم ص 1198 ؛ علامهء قزوينى ، بيست مقاله ج 2 ص 274 - 277 ؛ آقاى سيد جلال الدين طهرانى ، گاهنامه 1311 شمسى ص 132 - 135 ؛ محمد كرد على ، حواشى بر تاريخ الحكماء [ - تتمهء صوان الحكمه ] بيهقى ذيل شمارهء 96 ؛ يوسف اعتصامى فهرست كتابخانهء مجلس شوراى ملى ج 2 ص 112 - 114 . سيوطى در بغية الوعاة گويد در دهه دوم رجب سال 548 هجرى غزان در دهن وى خاك كردند تا بمرد . ( 2 ) - احمد بن عمر بن على نظامى عروضى سمرقندى صاحب كتاب چهار مقاله در سال 506 هجرى به شهر بلخ خواجه امام عمر خيامى و خواجه امام مظفر اسفزارى را در مجلسى ديده ، شهمردان بن ابو الخير مؤلف نزهت‌نامهء علائى ، كه آثار علوى اسفزارى را پس از مرگ وى بتمامى در تأليف خود آورده ، آن را پيش از 21 ربيع الاول 513 هجرى كه تاريخ گرفتارى ابو كاليجار علاء الدوله كرشاسپ بن على است بنام آن امير ساخته ، پس وفات اسفزارى بين سالهاى 506 - 513 و لابد چندى پيش از 21 ربيع الاول 513 روى داده است . رش : آثار علوى اسفزارى بتصحيح آقاى مدرس رضوى استاد دانشگاه تهران مقدمهء مصحح ص ه .