« از بهر سپهبدى از آن ديلمان » [ شايد فلك المعالى منوچهر بن قابوس ( 403 - 420 هجرى ) ] به فارسى درآورد . كتاب دانش رگ ( يا علم رگ ) تصنيف شيخ رئيس ابو على سينا ( 370 - 428 هجرى ) ( سال تأليف بين 414 - 428 هجرى ) بفرمان امير علاء الدوله ابو جعفر محمد بن دشمنزيار كاكويه . دانشنامهء علائى تصنيف شيخ رئيس ابو على سينا ( سال تأليف در حدود 420 هجرى ) بفرمان امير علاء الدوله ابو جعفر محمد . كتاب التفهيم لاوائل صناعة التنجيم تأليف ابو ريحان محمد بن احمد بيرونى كه بسال 420 هجرى آن را به خواهش ريحانه دختر حسين خوارزمى ظاهرا در شهر غزنين نوشته است « 1 » . ترجمهء كتاب كشف المحجوب ابو يعقوب اسحاق بن احمد سجزى « 2 » از رجال قرن چهارم ( متوفى بعد از 360 هجرى ) . نام مترجم كتاب معلوم نيست ، اين ترجمه باستناد اسلوب انشاء و سبك تعبير ظاهرا در نيمهء اول قرن پنجم صورت گرفته است .

--> ( 1 ) - رش : مقدمهء محققانهء استاد همائى بر آن كتاب . اين كتاب را مؤلف به عربى نيز نوشته است . ابو ريحان بخطا معتقد بود كه كتب علمى را بايد به زبان عربى نوشت و زبان فارسى به كار داستانهاى خسروانى و افسانه‌هاى شب مىخورد و براى تأليفات علمى آماده نيست ( رش : جزء اول كتاب الصيدنة فى الطب طبع ميرهوف ص 13 ) لكن ابو ريحان خود به زبان فارسى تأليف علمى كرده است . ( 2 ) - چاپ استاد هنرى كربين با مقدمه به زبان فرانسه ( 1327 شمسى ) . اولين مؤلفات فلسفى و تبليغى و جدلى دعاة و پيروان مذهب اسماعيلى كه در رى و طبرستان و خراسان و ما وراء النهر و سيستان و ديگر شهرهاى مركزى و جنوبى ايران مقيم بودند و اغلب با عامه مردم سر و كار داشتند و به زبان فارسى براى آنان رسالاتى مينوشتند از ميان رفته است .