أبو علي سينا

مقدمهء مصحح 39

قراضه طبيعيات ( فارسى )

احمد اخوينى بخارى شاگرد ابو القاسم مقانعى كه يكى از شاگردان ابو بكر محمد بن زكرياى رازى ( متوفى بسال 320 هجرى ) بوده است و بنا بر اين احتمال دارد كه كتاب هداية المتعلمين در حدود 370 هجرى تأليف شده باشد . اين كتاب بزرگ حجم عالى قدر نه تنها اولين تأليف فارسى طبّى است كه بما رسيده بلكه يكى از قديمترين و مهمترين كتابهاى پزشكى از كتب وسط ( يعنى بين كتب مقدماتى و عالى ) است كه در فرهنگ اسلامى ايران مقامى ممتاز دارد « 1 » . كتاب عروض ابو يوسف « 2 » ظاهرا از رجال قرن چهارم هجرى . كتاب عروض ابو العلاء شوشترى « 3 » از شاعران قرن چهارم هجرى .

--> ( 1 ) - رش : خطابهء علامه تقىزاده ، مجلهء يادگار سال پنجم شمارهء 6 - 7 ص 22 ؛ مقالهء استاد مينوى ، مجلهء يغما سال سوم شمارهء 12 ص 497 ببعد ؛ نظامى عروضى سمرقندى چهار مقالهء ص 70 و ص 351 . نسخه‌اى بسيار قديم از اين كتاب را كه در 478 هجرى كتابت شده اخيرا بانگلستان برده و بكتابخانهء بادليان در شهر اكسفرد فروخته‌اند و نسخهء قديم ديگرى از آن در كتابخانهء فاتح در استامبول بشمارهء 3646 محفوظست . ( 2 ) - ظاهرا در اواخر قرن چهارم ، رش : محمد بن عمر رادويانى ، ترجمان البلاغة ( طبع آقاى احمد آتش ) ص 2 كتاب منظور گويا اكنون مفقود است . ( 3 ) - ظاهرا از شاعران قرن چهارم ، رش : محمد بن عمر رادويانى ، ترجمان البلاغه ص 2 . اين كتاب گويا اكنون مفقود است . براى اشعار ابو العلاء شوشترى ، رش : مجلهء شرق دورهء اول شمارهء پنجم ص 265 - 268 . او ظاهرا پس از ابو يوسف مذكور ( در حاشيهء 2 ) يا معاصر با او بوده است ؛ صاحب ترجمان البلاغه نام ابو يوسف را بر او مقدم داشته است و شايد بتوان اين تقدم را تقدم زمانى دانست . نام ابو العلاء در اين شعر منوچهرى آمده است : بو لعلاء و بو العباس و بو سليك و بو المثل * آنكه ازو لوالج آمد آنكه آمد از هرى ( ديوان منوچهرى دامغانى با حواشى و تعليقات بكوشش فاضل محترم آقاى محمد دبيرسياقى ص 113 )