پيروان كيش خود به فارسى ساخت « 1 » . ترجمهء كتاب شاناق « 2 » پزشك هندى در باب سموم در پنج مقاله كه منكه ( يا كنكه ) پزشك هندى در ايام هارون الرشيد آن را از زبان هندى ( سانسكريت ) به فارسى تفسير كرده و ابو حاتم بلخى آن را به خط فارسى درآورد . كتاب مذكور را منكه براى يحيى بن خالد بن برمك ( ما بين 170 سال جلوس هارون و 177 هجرى ، سال نكبت برمكيان ) ترجمه نموده است « 3 » و بعدها همان كتاب را عباس بن سعيد جوهرى مولاى مأمون براى او به عربى گردانيد . فرهنگ يا رساله در لغت از ابو حفص سغدى كه ظاهرا در اوايل قرن چهارم هجرى ميزيسته است « 4 » .

--> ( 1 ) - رش : ابو ريحان بيرونى ، آثار الباقيه ص 210 ؛ استاد عباس اقبال ، ذكر بعضى از قديمترين آثار مفقودهء نثر فارسى ، مجلهء شرق دورهء اول ص 95 ؛ جنبش‌هاى دينى ايرانى در قرن دوم و سوم هجرى بقلم نگارنده اين سطور ( متن فرانسه ص 111 - 132 ) . كتاب بهافريد اولين كتاب فارسى و قديمترين كتاب دينى است كه خبرى از آن بوسيله عالم و محقق بزرگ ابو ريحان بيرونى بما رسيده است . ( 2 ) - چاناكيا Tchanakya . ( 3 ) - رش : مقالهء استاد عباس اقبال ، مجلهء شرق دورهء اول شمارهء 2 ص 98 - 99 ( نقل از مكتوب علامهء قزوينى باستاد اقبال ) : ابن ابى اصيبعه ، طبقات الاطباء ج 2 ص 32 - 33 . ( 4 ) - شايد همان ابو حفص حكيم بن احوص سغدى باشد كه نام وى در المعجم فى معايير اشعار العجم تأليف شمس قيس رازى ( ص 150 - 151 ، رش : مقالهء استاد اقبال ، مجلهء شرق ، دورهء اول ص 99 - 101 ) و رسالهء شرفيهء صفى الدين عبد المؤمن ارموى ( متوفى بسال 693 هجرى ) ( رش : همان مقاله ص 101 ) و قصيدهء اسرار الحكمه و شرح آن از ابو العباس فضل بن محمد لوكرى آمده است . نيز رش : مجلهء آرمان شمارهء اول ( آذر ماه 1309 شمسى ) ص 9 - 10 ؛ مجلهء شرق دورهء اول ص 395 - 398 .