أبو علي سينا

149

قراضه طبيعيات ( فارسى )

نباتى تحقيقات و مطالعاتى كرده است . ص 36 س 6 - « سفال » ، « . . . پوست گردكان و پسته و بادام و فندق و پوست انار خشك شده و امثال آن را گويند » ( برهان قاطع ) . ص 36 س 7 - ص 37 س 1 - 2 ( و نيز ص 39 س 3 ببعد ) - در باب عدد برگهاى گلها و وجود قاعده و نظامى مربوط به اين امر در عالم نباتات و رأى ابو ريحان بيرونى ، رش : جرج سارتن ، مقدمه بر تاريخ علوم ( متن انگليسى ) ج 1 ص 698 . ص 37 س 5 ( و نيز ص 42 س 2 - 3 ) - موضوع اين باب با موضوع بابهاى ديگر اين فصل كه در مسائل نباتى است چندان ارتباط ندارد . ص 37 س 6 ( و نيز ص 43 س 2 - 3 ) - « گل موجّه و گل مورّد » معنى موجّه و مورّد را مؤلف خود در اين باب تقريبا توضيح كرده . موجّه سرخى است كه بزردى و سفيدى گرايد يعنى دورخه و سرخى مورّد سرخى گلرنگ و گلگون باشد : « ثوب مورّد كمعظّم ، جامهء گلرنگ و هودون المضرّج » ( منتهى الارب ) . « ضرّج الثّوب ، رنگ سرخ كرد جامه را و آن ما بين مشبع و مورّد است » ( منتهى الأرب ) . ص 37 س 7 ( و نيز رش : ص 38 س 6 و 7 و ص 39 س 1 و ص 44 س 8 ) - « بزر » ، با « زاء » براى تخم سبزيها و بقولات است و « بذر » با « ذال » براى گندم و جو ( شرح مجانى الادب جزء رابع ص 582 ) ، ولى نويسندگان نسخه‌هاى م و ت ( و شايد اصلا مؤلّف كتاب ) رعايت اين قاعده را نكرده‌اند و « بزر » را براى معنى عامّ تخم به كار برده‌اند .