( علم طبيعى دانشنامهء علائى ص 20 ) « و اگر چيزى بستم سردى آب را ببرد و آن چيز زائل شود ديگر بار اندر آب سردى پديد آيد ، چنان كه اگر كسى بستم آب را براندازد چون قوّت بر اندازنده زائل شود ديگر بار آن طبيعت ورا باز فرود آرد . » ( ايضا ص 53 - 54 ) « و طبيعت آب آب را اندازه دهد از بزرگى ، كه اگر چيزى بستم ورا متكاثف‌تر گرداند ، يا متخلخل‌تر ، چون آن سبب زائل شود ، او را با مقدار خويشتن برد . » ( ايضا ) « . . . چون باز دارنده و ستم‌كارى نبود . . . » ( ايضا ص 56 و نيز ص 32 ) « و هر چه بستم از جاى خويشتن زايل شود اندر طبع وى بود كه بجاى خويش آيد بطبع . » ( علم برين دانشنامهء علائى ص 155 ) ، نيز رش : ترجمهء كتاب الاشارات ( چاپ آقاى دكتر احسان يار شاطر ) ص 127 س 12 ؛ ابو الفضل بيهقى ( چاپ آقايان دكتر غنى و فياض ) ص 185 س 11 و ح 2 . دربارهء استعمال كلمهء قسرى ، رش : ص 76 س 6 و ص 94 س 1 همين كتاب . ص 10 س 4 - « روح حيوانى » و « روح نفسانى » ، بنا بر رأى افلاطن ( كتاب فدروس و كتاب سياست يا جمهورى ) II - V مخصوصا E 534 , VI ( و كتاب تيمائوس و رأى ظاهرا مخالف در فيدون ) نفس انسان مركّب از سه جزء است : نفس يا روح نباتى و نفس يا روح حيوانى و نفس ناطقه يا روح نفسانى ؛ جاى نفس نباتى جگر است و جاى نفس حيوانى دلست و جاى نفس ناطقه دماغ است و هر يك از نفسها قوّتهائى دارند و دو نفس نباتى و حيوانى پست‌تر از نفس ناطقه‌اند كه باقى « 1 » و كاملتر و شريفتر از آنان است . شيخ

--> ( 1 ) - در كتاب فدروس هر سه نفس باقى شناخته شده است .