نفسانى » ، بنا بر رأى قدما و شيخ رئيس قوّتهاى نفسانى بقسمت اول بسه قسم منقسم شود : اول قوّتهاى نفس نباتى و آن سه قوّت است : قوّت غذاده ( يا غاذيه ) و قوّت بالش ده ( يا منميه ) و قوّت زايش ده ( يا مولّده ) . دوم قوّت‌هاى نفس حيوانى و آن دو قوّت است : قوّت كنائى ( يا محرّكه ) و قوّت اندر يابائى ( يا مدركه ) . سوم قوّتهاى نفس انسانى ( يا قوّتهاى نفس ناطقه ) و آن دو قوّت است : قوّت كنائى و قوّت اندر يافت . ( رش : علم طبيعى دانش نامهء علائى ص 78 - 81 و ص 101 ؛ رساله در ماهيت نفس يا ترجمهء كتاب المعاد منسوب بشيخ رئيس ص 11 - 15 ( سلسلهء انتشارات انجمن آثار ملى شمارهء 16 ) . ص 9 س 7 - « چون تصوّر و توهّم و تعقّل و حفظ و ذكر » ، قوّت‌هاى نفس حيوانى چنان كه در بالا گذشت عبارتند از قوّت كنائى يا محرّكه و قوّت اندريابائى يا مدركه . قوّت كنائى كه آن را قوّت جنباننده نيز خوانند به دو قسم منقسم شود : اول قوّت شهوانى و ديگر قوّت غضبى ؛ و قوّت اندريابائى يا مدركه كه آن را قوّت اندر يافت نيز گويند دو گونه است : يكى قوّتهاى ظاهر كه حواسّ پنجگانه‌اند ، ديگر قوّتهاى باطن يعنى حسّ مشترك ، و قوّت مصوّره ( يا خيال ) ، و قوّت متخيّله ( يا مفكّره يعنى انديشنده ) ، و قوّت وهم ، و قوّت يادداشت ( حافظه و ذاكره ) . رش : علم طبيعى دانشنامهء علائى ص 80 - 82 و ص 95 - 99 ؛ رساله در ماهيت نفس ص 15 - 23 . پس تصوّر و توهّم و حفظ و ذكر از قوّتهاى نفسانى حيوانىاند كه در آنها انسان با بسيارى از حيوانات ديگر شريك است ولى تعقّل مخصوص نفس انسانى يا ناطقه است ( رش : علم طبيعى دانشنامه ص 106 - 108 ) .