أبو علي سينا
14
رساله در حقيقت و كيفيت سلسله موجودات و تسلسل اسباب و مسببات ( فارسى )
وَ النَّهارَ لا يَفْتُرُونَ » « 1 » سؤال : چون آنچه حكمت و مختار اوّل حق بود از اختيار طرف ايجاد ، بايجاد عقل حاصل شد و آن ( به ) « 2 » ظهور ( آمدن ) « 3 » [ و ] « 4 » حكمت ويست و دانستن « آينهء » « 5 » ( او او را ) « 6 » ، چرا بر وجود « عقل مجرّد » « 7 » « اقتصار » « 8 » نيفتاد ، بلكه ديگر موجودات را بايجاد آورد ؟ جواب : بدان كه عقل در ذات خويش ظاهر نيست ، بلكه ظهور وى بآثار وى تواند [ بود ] « 9 » . پيدا كرديم كه « طرف » « 10 » ظهور مختار است در حكمت بر طرف عدم ظهور ، پس عقل نيز « طرف » « 11 » ظهور اختيار كرد بايجاد « موجودى » « 12 » و وى را اين « قدرت » « 13 » بود از جهت فيض امر اوّل حق بر وجه مايهء همه قدرتها كه آن « اثر » « 14 » است ، و چون بر طريق فيض بعقل رسيده بود تا موجود شد ، عقل را نيز [ اين ] « 15 » قوت ايجاد
--> ( 1 ) - سوره انبيا - آيهء 20 - 21 . ( 2 ) - م افزوده . ( 3 ) - م افزوده . ( 4 ) - م ، ك ندارد . ( 5 ) - ل : انيّة . ( 6 ) - م . ( 7 ) - م ، س : عقل مجرد - ك ، ل : مجرد عقل . ( 8 ) - م : اقتضا - س : افتقار . ( 9 ) - س ندارد . ( 10 ) - ل : ظرف . ( 11 ) - ل : ظرف . ( 12 ) - م : موجدى . ( 13 ) - م ، س ، ك : قدر . ( 14 ) - س ، ك ، م ، امر . ظاهرا صواب همين است . ( 15 ) - س ، نسخ ديگر ندارد .