أبو علي سينا
9
رساله در حقيقت و كيفيت سلسله موجودات و تسلسل اسباب و مسببات ( فارسى )
كردهاند از دوام زمانى و عدم دوام زمانى ، پس « آنكه » « 1 » وجود ( ى ) « 2 » سابق بود بر وجود اوّل حقّ ( تعالى ) « 3 » يا مقارن و « زمان طرف » « 4 » وجود حق تعالى گردد ، « تعالى اللّه عمّا يقول الظالمون و يعتقدون لجهلهم بالامور الداهية » « 5 » ، بل ازلى « 6 » آنست كه وجود وى را حاجت بفاعلى نيست بلكه ذاتيست ، « من ذاته لذاته بذاته » . [ و ] « 7 » پيدا كرديم كه [ اين ] « 8 » وجود جز ذات اوّل حق [ تعالى ] « 9 » هيچ موجودى را نيست ، پس ازلى بجز [ ذات ] « 10 » اوّل حقّ هيچ موجود ( ى ) « 11 » نيست . و غير ازلى آنست كه وجود وى نه ذاتيست بلكه مستفادست ، پس كل موجودات را رقم غير ازلى بر سر است .
--> ( 1 ) - ظاهرا آنگه باشد . ( 2 ) - م : وجودى : ( 3 ) - م ، ك افزوده . ( 4 ) - م : ظرف زمان . ( 5 ) - س ، م : واهيه . - ل ، ك . الواهيه - در حاشيه اصل نسخه متن : الالهيه . ( 6 ) - « الازل : استمرار الوجود فى ازمنة مقدرة غير متناهيه فى جانب الماضى كما ان الابد استمرار الوجود فى ازمنة مقدرة غير متناهيه فى جانب المستقبل . الازلى ما لا يكون مسبوقا بالعدم . اعلم ان الموجود اقسام ثلاثه لا رابع لها : فانه امّا ازلى و ابدى و هو اللّه سبحانه و تعالى ، اولا ازلى و لا ابدى و هو الدنيا ، او ابدى غير ازلى و هو الآخرة و عكسه محال ، فان ما ثبت قدمه امتنع عدمه ، التعريفات ص 11 - 12 ( تاليف سيد شريف على بن محمد بن على السيد الزين ابى الحسن الحسينى الجرجانى الحنفى چاپ مصر 1357 هجرى ) . ( 7 ) - م ، ك ، ل ندارد . ( 8 ) - م ، ك ، ل ، س ندارد . ( 9 ) - س ، م ، ل ، ك ندارد . ( 10 ) - ك ندارد . ( 11 ) - در نسخ ديگر چنين است .