أبو علي سينا
2
رساله در حقيقت و كيفيت سلسله موجودات و تسلسل اسباب و مسببات ( فارسى )
و اين معنى اگر چه [ عويص ] « 1 » « ممتنع » « 2 » بود ( به ) « 3 » نسبت بديدهء عقل و فهم . پس به حكم التماس « بر » « 4 » حسب فهم انسى و قوت عقل بشرى بيانى كرده آمد موجز [ و ] « 5 » بغايت مختصر ، و اين قدر ديدهء عقل را تمام است و ديدهء حسّ و « وهم » « 6 » را چه اين قدر و چه « چند مجلّد » « 7 » هيچ شفا ندهد ، « چه » « 8 » معلوم او « بمدرك » « 9 » ويست [ و السلام ] « 10 » . « بر » « 11 » طريق سؤال و جواب ايراد كرده شد تا « بتفهم » « 12 » نزديكتر باشد انشاء اللّه ( تعالى ) « 13 » و به التوفيق و التسديد و هو حسبنا و نعم الوكيل . سؤال : چيست موجب وجود اوّل حق تعالى [ اللّه ] « 14 » و تقدس لا محالة ؟ جواب : بدان كه انسان را سه نوع ادراك است بحسب سه نوع مدرك كه كل موجودات ما عدا الاوّل الحق در آن سه نوع مدرك منحصر [ ست چنان كه هيچ موجود نيست در وجود بيرون ازين سه نوع مدرك . و اين
--> ( 1 ) - در م ، س ، ل نيست - ك : عويص التتبع . ( 2 ) - در نسخه بدل متن : ممتنع . - در نسخ ديگر : منبع ؛ ظاهرا صواب همين است . ( 3 ) - نسخ ديگر افزوده . ( 4 ) - نسخ ديگر : به . ( 5 ) - نسخ ديگر افزوده . ( 6 ) - م ، ل : فهم . - ظاهرا كلمهء « و هم » درست است . ( 7 ) - س ، م ، ل : صد جلد . ( 8 ) - در نسخ ديگر : كه . ( 9 ) - س : بادراك . ( 10 ) - م ندارد . ( 11 ) - در نسخ ديگر : و بطريق . ( 12 ) - نسخ ديگر : بفهم . ( 13 ) - نسخ ديگر افزوده . ( 14 ) - م ، س ، ل ، ك ندارد .