مطلق وجود دارد ، منتهى در سلسلهء موجودات ، هر يك به قدر مراتب و قابليت خود از خير و كمال اعلى بهره‌مند ميشوند بدين نحو كه آنچه بخير نزديكتر است كمالش بيشتر و ازينرو صورت برتر از ماده و نفس كاملتر از جسم است . بنا برين خداوند از راه عنايت همهء موجودات را مشمول فيض خود قرار داده است . ابن سينا در كتاب نجاة در باب عنايت چنين مىنويسد : « العناية هى كون الاول عالما لذاته بما عليه الوجود من نظام الخير و علة لذاته للخير و الكمال بحسب الامكان و راضيا به على النحو المذكور فيعقل نظام الخير على الوجه الا بلغ فى الامكان » « 1 » . در نظر ابن سينا عقول عشره كه از آنها بصور مجرده نيز تعبير شده است از قيود مادّى فارغ و در صفت ابداع با ذات پروردگار مشابهت دارند و قوهء ايجاد و ابداع آنها ناشى از علم و تعقل خود آنها است و از جهت ابداع با واجب الوجود فرقى ندارند ، جز آنكه در هر حال خداوند فاعل كل و علت اولى و عقول معلول و مخلوق ويند . نظريهء سلسلهء عقول و افلاك كه در فلسفهء اسلامى بوسيله فارابى و ابن سينا بيان و مورد بحث واقع شده ، در قرن پنجم قبل از ميلاد نيز بوسيلهء منجمين و دانشمندان يونانى اظهار گرديد بود و افلاطون نيز در طيماوس بدان اشاره كرده است . ارسطوهم به تفصيل به شرح و بسط آن پرداخته و فرضيه تشكيل عالم را بر اساس همان نظريه بيان نموده است . بموجب اين فرضيه ، عالم از هشت كره اصلى كه همه بدور زمين ، كه ساكن است و بمنزلهء مركز مشترك آنها است ، ميگردند ، تشكيل شده است . بزرگترين اين كرات شامل ثوابت و كرات ديگر هر يك شامل يكى از سيارات است .

--> ( 1 ) - ابن سينا ، نجاة ، ص 466 .