راهى برود ، به مقصد مىرسد . او معتقد است كه راه خدا ، اسلام است و بس و تنها مسلمانان مستحقّ نجاتند . ديدگاه شيخ الرئيس اين است كه در مسئلهء نجات و رستگارى مىخواهد جاهلان قاصر را معذور بشمارد . جاهل قاصر ، نه اهل حقّ است و نه در صراط مستقيم گام نهاده است ؛ بلكه تنها به دليل جهل بسيط و به‌سبب قصور در راه معرفت ، بايد او را معذور شمرد . خداوند متعال فرموده است : وَ ما كُنَّا مُعَذِّبِينَ حَتَّى نَبْعَثَ رَسُولًا ؛ « 1 » ما تا پيامبرى مبعوث نكنيم ، بندگان را عذاب نمىكنيم . آنان كه با هيچ بعثتى از بعثت‌هاى آسمانى آشنايى ندارند و دعوت هيچ پيامبرى - بىواسطه و باواسطه - به گوششان نخورده است ، از عدل خدا دور است كه مورد مؤاخذه و كيفر قرار گيرند . نجات پلوراليسمى ، يك نوع طرز تفكر مرجئى ، بلكه بدتر است . اين مرام و مسلك ، نمىخواهد جاهلان قاصر را معذور بشمارد و از باب جهل بسيط ، آنها را از عذاب و كيفر معاف بدارد و نمىخواهد با توسّل به وسعت رحمت الهى ، راهى براى نجات آنها از عذاب دايم بگشايد ؛ بلكه مىخواهد بگويد : راهى كه آنها رفته‌اند راه حقّ است و دين آنها دين خداست و آنها سزاوار پاداشند و بر خداست كه نه به دليل وسعت رحمت خويش ، بلكه به دليل عدالت خويش ، مزد تمام رهروان را بدهد ؛ چرا كه طبق اين نظر گمراهى وجود ندارد ؛ بلكه هركسى در هر راهى قدم نهد و در هر وادىاى وارد شود ، در صراط مستقيم است و بايد پاداش خود را دريافت كند . پلوراليسم ، بيشتر مردم را - اگر نگويند همه - اهل نجات مىداند . از نظر او باطلى وجود ندارد ، تا اهلش سزاوار عذاب و كيفر باشند . همهء راه‌ها راه حقّ است و همهء

--> ( 1 ) . اسراء ( 17 ) آيهء 15 .