تنها بخشى از رذيلت و حدّ معيّنى از آن ، موجب عذاب محدود و منقطع مىشوند . بنابراين ، بايد گفت : رذايل بر سه قسمند : قسم اوّل آنهايى كه خلود در عذاب را در پى دارند . قسم دوم ، آنهايى كه عذاب موقّت و منقطع در پى دارند و قسم سوم ، آنهايى كه هيچ‌گونه عذابى در پى ندارند ؛ مانند گناهان صغيره‌اى كه بر آنها اصرارى نباشد . بدين ترتيب ، اندكى از انسان‌ها كسانىاند كه شر بر آنها چنان غلبه كرده است كه هرگز روى خير و سعادت نمىبينند ؛ ولى بيشتر انسان‌ها چنين نيستند . اينان يا از آغاز سعادتمند و خوشبختند يا سرانجام - دير يا زود - به سعادت و خوشبختى مىرسند . براى همين است كه شيخ الرئيس مىگويد : و ذلك فى أقلّ أشخاص النّاس ؛ و اين عذاب سرمد ، در كمترين اشخاص مردم است . در اين‌جا بىمناسبت نيست به حديثى اشاره كنيم كه در ذيل آيهء وَ إِنْ مِنْكُمْ إِلَّا وارِدُها « 1 » نقل شده است . مطابق اين آيه ، ورود در جهنم براى همگان حتمى است ، ولى ماندگارى در آن بر طبق آيهء بعد ، همگانى نيست ؛ چراكه مىفرمايد : ثُمَّ نُنَجِّي الَّذِينَ اتَّقَوْا وَ نَذَرُ الظَّالِمِينَ فِيها جِثِيًّا ؛ « 2 » آن‌گاه كسانى را كه تقوا پيشه كرده‌اند ، نجات مىدهيم و ستم‌كاران را كه به زانو درآمده‌اند ، در آن رها مىكنيم . و اما حديث ، مضمون آن اين است كه اهل نجات ، همه يك‌سان از جهنم خارج نمىشوند . برخى چون برق لامع مىگذرند و برخى چون باد و برخى چون سواران تيزتك و برخى چون پيادگان دونده و برخى چون پيادگانى كه تند يا متوسط يا لنگان لنگان راه مىروند . « 3 »

--> ( 1 ) . مريم ( 19 ) آيهء 71 . ( 2 ) . همان ، آيهء 72 . ( 3 ) . ر . ك : تفسير الصافى ، ج 3 ، ص 298 ( ذيل آيهء 72 سورهء مريم ) .