احمد بهشتى
345
تجريد شرح نمط هفتم از كتاب الاشارات و التنبيهات شيخ الرئيس ابن سينا ( فارسى )
اقسام موجود موجودات ممكن به حسب فرض و احتمال پنج قسمند : 1 . خير محض بر وجود اينگونه موجودات ، هيچ شرّى مترتّب نيست ؛ مانند عقول . 2 . خير غالب بر وجود اينگونه موجودات ، شرّ اندكى مترتّب مىشود ؛ مانند آتش كه منافع بسيارى دارد ؛ ولى گاهى به انسانها يا حيوانات يا گياهان و درختان ضرر مىرساند . همينطور آب كه خيرش غالب و شرّش نادر است . باد هم مانند اينهاست ؛ زيرا وجود آن بسيار سودمند است ؛ ولى گاهى زيانى هم بر وجود آن مترتّب مىشود . فرشتهاى كه وكيل است بر خزانهء باد * چه غم خورد كه بميرد چراغ پيرزنى 3 . خير و شرّ مساوى موجودى كه خير و شرّش مساوى باشد ، مرجّحى براى وجودش نيست . 4 . شرّ غالب اگر موجودى بر وجودش شرّ فراوان و خير اندك مترتّب باشد ، نبودنش بر بودنش برترى دارد . 5 . شرّ محض اگر موجودى هيچگونه خيرى بر وجودش مترتّب نباشد ، شرّ محض است .