پس از مرتبهء ذات ، مثل و مانندى ندارد و برترين نظامى است كه پس از مرتبهء ذات ، امكان تحقّق دارد . سوم نظام عينى است . نظام عينى تابع نظام علمى و معلول آن است ؛ چراكه علم واجب ، علم فعلى است ، آن هم علم فعلى تام كه جز خود آن ، هيچ امر ديگرى در پيدايش و تحقّق معلول نقش ندارد . هرگاه نظام ذات در حدّ اعلاى كمال و جمال است ، نظام صورت‌هاى علمى هم تابع ذات و در حدّ اعلاى كمال و جمال است و هرگاه صورت‌هاى علمى در چنين مرتبهء شامخى باشد ، نظام صورت‌هاى عينى هم در حدّ اعلاى كمال و جمال است و از نظام علمى تبعيّت مىكند . از نظر حكماى مشّا ، علم واجب الوجود به صورت‌هاى علمى ، علم حضورى و علم او به صورت‌هاى عينى علم ارتسامى است . اين علم ارتسامى ، هم به صورت‌هاى عينى احاطه دارد و هم به وجوب بالقياس و بالغير آنها و چنين است كه نظام احسن كه هم وجوب بالقياس الى الغير دارد و هم وجوب بالغير ، از او پوشيده نيست و مىداند كه غيرى جز خود او نيست . آن‌چه به وجود عينى موجود مىشود ، معلوم بالعرضى است كه طابق النّعل بالنعل موافق معلوم بالذات است و چون نظام معلوم بالذات ، نظام احسن است ، نظام معلوم بالعرض هم نظام احسن است و خداى بزرگ و بىهمتا منزّه از اين است كه دست خوش قصد و طلب و انگيزه‌هاى نفسانى و اغراض زايد بر ذات باشد . از اين‌رو ، شيخ الرئيس مىگويد : فيكون الموجود وفق المعلوم على أحسن النظام من غير انبعاث قصد و طلب من الحقّ الأوّل ؛ بنابراين ، آن‌چه موجود مىشود ، موافق معلوم ( بالذات ) بر نيكوترين نظام است ؛ بدون اين‌كه از جانب او قصد و طلبى برانگيخته شود . او علم متبوع دارد ، نه علم تابع . او علم فعلى دارد ، نه علم انفعالى . او به كيفيّت صواب ، در نظام طولى آگاه است . او خير مطلق است . از خير مطلق ، نظام علمى خير