فصل هفدهم تنزيه واجب الوجود از كثرت وهم و تنبيه و لعلّك تقول : إن كانت المعقولات لا تتّحد بالعاقل و لا بعضها « 1 » مع بعض - لما ذكرت - ثمّ قد سلّمت « 2 » أنّ واجب الوجود يعقل كلّ شيء ، فليس واحدا حقّا ، « 3 » بل هناك كثرة . « 4 » فنقول : إنّه « 5 » لمّا كان تعقّل ذاته بذاته ، ثمّ يلزم « 6 » قيّوميّته عقلا بذاته لذاته أن يعقل ؛ الكثرة ، « 7 » جاءت الكثرة لازمة متأخّرة لا داخلة في الذات ، مقوّمة لها ، و جاءت « 8 » أيضا على ترتيب .

--> ( 1 ) . عطف بر « المعقولات » است . ( 2 ) . عطف بر فعل شرط ( كانت ) است . ( 3 ) . جملهء « فليس واحدا حقّا » پاسخ شرط است . ( 4 ) . كلمهء « بل » در اين جمله ، عاطفه و براى اضراب است . ( 5 ) . ضمير « إنّه » ضمير شأن و اسم « إنّ » است . جملهء « لما كان . . . على ترتيب » خبر « إنّ » است . « بذاته » ، جارّ و مجرور ، متعلّق به محذوف و خبر « كان » است . ( 6 ) . عطف بر فعل شرط ( كان ) است . ( 7 ) . « أن يعقل الكثرة » ، تأويل به مصدر و مفعول « يلزم » است . ( 8 ) . « جاءت » اوّل ، پاسخ « لمّا » و « جاءت » دوم ، عطف بر آن است .