مرتبه‌هاى علم با يك نگاه اجمالى روشن مىشود كه علم داراى سه مرتبه است : 1 . علم واجب الوجود واجب الوجود ، هم عالم به ذات و هم عالم به ماسواى ذات است . علم او به ذات ، عين ذات و علم حضورى است و چون ذات او برترين است ، علمش به ذات نيز برترين است . بديهى است كه در مرتبهء علم به ذات ، ادراك ، مدرك و مدرك ، هر سه برترينند ؛ چرا كه هر سه يك چيزند . توضيح اجمالى دربارهء علم به ماسوا از نظر شيخ الرئيس ، علم واجب الوجود به ماسواى ذات ، نه عين ذات است و نه عين ماسواى ذات ؛ ولى همين هم به لحاظ ادراك ، مدرك و مدرك برترين است ؛ چرا كه ادراك ، عقلى است ، نه حسى ، خيالى و وهمى و مدرك ، ذات بىمانند اوست كه نه تنها در ذاتش بىنياز از غير است ، بلكه در علم و ادراك و ديگر كمال‌هاى ذات نيز بىنياز از غير است و مدرك نيز برترين است ؛ چرا كه معقول است ، نه محسوس و نه متخيّل و نه موهوم . او مدرك‌هاى خود را از راه علم به علت ، ادراك مىكند و نه از راه علم به معلول كه نخستين ، تام و تمام و برترين و دومين ، ناقص و ناتمام و فروترين است و چون ذات او علت تام است و علم تام به علت ، مقتضى علم تام به معلول است ، محال است كه معلول‌ها خود را به نحو تام و تمام ادراك نكنند . او نه تنها علم تام به ذات خود دارد ، بلكه به تمام علت‌هايى كه در سلسلهء طولى قرار گرفته‌اند نيز علم تام دارد . بنابراين ، به معلول‌هاى آنها هم علم تام دارد .