سيد جمال الدين الحسيني الأفغاني وآخرين
19
ضياء الخافقين
از أو رسيده . يقين سركار ديدهايد . كاغذى كه از بصره به جناب ميرزا نوشته ، باز كاغذى از زبان ملت به تمام علما اينها را چاپ زدهاند . جائى كه كرمان رسيده يقين همه جا رسيده ! متفكرم اينها به چه دردى مىخورد ؟ چه خيالي اين مرد بر سر دارد ! خواستم نسخهء آن را براي سركار بفرستم ، همين يقين كردم سركار ديدهايد ، همين احتياط كردم ، خداوند انشاءاللَّه عاقبت همه را به خير نمايد وشر اين جنس دوپا را هم دور نمايد ! خداوند انشاءاللَّه حفظ نمايد ما را . من كه چنان از اين مرد مىترسم كه اصلًا در كرمان اسم أو را نمىبرم . با وجود اين يكى از انتشارات در پست خانه به اسم من بود ، تا باز كردم ديدم ، پنهان كردم كه دور سر خودم هيچ نديدند . اين از كجا فهميد كه من آمدهام كرمان ؟ بارى خداوند انشاءاللَّه حفظ نمايد . » ! [ 1 ] آرى ! سيد به مبارزه ادامه مىدهد ومحمد بن حاج عبد المجيد ناسزا مىگويد وجناب معين التجار ! مىترسد كه نام سيد را ببرد . . . اما هيچ يك از اين واكنشها ، مانع ادامه مبارزه نيست . . . وسيد علاوة بر نشر ضياء الخافقين ، به نشر جداگانه بعضي از مكتوبات خود مىپردازد - يعنى سيد براي آنكه صداى خود را به همه برساند ، نامههاى خود ، به « ميرازى شيرازي » وعلماى مشهور ديگر را غير از درج در « ضياء الخافقين » به صورت نامههاى مستقل هم به چاپ رسيد [ 2 ] وبراي شخصيتهاى طهران وسرشناسان ساير شهرهاى إيران وبرخى از كشورها مىفرستاد . سفير انگليس در طهران ، پس از انتشار نامهء سيد ، خطاب به ميرزاى شيرازي ، گزارش ذيل را جهت وزير أمور خارجهء انگليس مىفرستد : نامهء شمارهء 14 مورخهء 19 ژانويهء 1892 از « فرانك لاسل » سفير انگليس در طهران به « ماركيزاف ساليسبورى » وزير أمور خارجهء انگلستان . « عالي جنابابا كمال افتخار به پيوست نامه بسيار عجيب كه خطاب به حاجى ميرزا
--> [ 1 ] . مجلهء « خواندنيها » چاپ تهران ، سال 24 ، شماره 97 ، صفحهء 20 وسال 25 ، شمارهء 5 ، صفحهء 23 - 25 وسال 25 شمارهء 6 صفحهء 21 تا 23 . ترجمهء اين اسناد وگزارشهاى وزارت خارجهء انگليس را مرحوم على مشيرى به عهده داشته ودر ساليانى پيش در مجلهء خواندنيها چاپ ومنتشر شده است . خوشبختانه مجموعهء كامل ومتن اصلى گزارشها واسناد وزارت أمور خارجهء انگليس ، همراه ترجمهء گزيدهاى از اين اسناد ، به كوشش اينجناب اخيراً در ضمن مجموعه آثار مربوط به سيدجمال الدين ، از سوى نشر « شروق » در تهران منتشر شده است . علاقمندان به تاريخ معاصر إيران حتماً اين مجموعه را مطالعه نمايند . [ 2 ] . همان مدرك .