ملا عبد الباقى صوفى تبريزى ( دانشمند )
17
منهاج الولاية في شرح نهج البلاغة ( فارسى )
عبد الباقى در پايان شرح ، كلام مولايش على در مورد صحابى سالك « همّام » - آن هنگام كه با شنيدن اوصاف متّقين به ملاقات معشوق شتاب گرفت - را مصداقى ديگر مى بخشد كه « هكذا تصنع المواعظ البالغة بأهلها : ( 1 ) اين چنين كند پندهاى رساننده و تمام ، به اهل آن » . عبد الباقى ، گويا همچنين تعمّد دارد تا ابواب كتاب را به « دوازده » برساند اگر چه حكايت همچنان باقى مى ماند . و اين خود نيز رمز و رازى عرفانى را در تقدّس داشتن عدد « دوازده » به جاى مى گذارد . و چه بسا آن ، اشارتى و تأكيدى باشد بر ارادات اين مريد به ولايت داران مطلقهء امامت و جانشينان مقام ختمى مرتبت و بنا بر اين ، پس از سير و سلوكى چند در شرح عبد الباقى و شهود مرتبهء جامعيت آن ، شايسته است كه بگوييم : آن چنان كه نماز در ميان تمامى عبادات ، مقام جامعيت و كماليت را دارد و انسان را به معراج قرب الهى مى رساند ، همين طور منهاج الولاية در ميان ساير شروح نهج البلاغه مقام جامعيت و كمال را دارد و بينندهء سالك را به معراج قرب در معارف امام الموحّدين مى رساند . منهاج الولاية و ابواب آن عبد الباقى ، مطالب نهج البلاغه را در دوازده موضوع زير به شرح و تفسير كشانده و هر يك را در بابى خاصّ قرار داده است . وى در هر باب از شرح خود ، خطبههايى از نهج البلاغه در آن موضوع - و در موارد كمى نيز كلمات قصار و نامههاى حضرت - را انتخاب كرده در ابواب كتاب ، پس از بيان عبارت كوتاه يا چند عبارت از خطبهء مذكور به شرح و تفسير آن پرداخته است . شرح برخى از عبارات نهج البلاغه را با تفصيل بيشتر ، و شرح برخى ديگر از عبارات را كوتاهتر ، و در موارد معدودى نيز فقط به ترجمهء عبارات اكتفا كرده است ، و بيشتر مطالبى كه از كتب عرفانى نقل نموده به زبان عربى است . گستردگى و تفصيل مطالب در ابواب مختلف كتاب نيز يكسان نبوده و مباحث
--> ( 1 ) نهج البلاغه ، عبارت پايانى خطبهء 193