سيد علي اكبر قرشي

961

مفردات نهج البلاغه ( فارسى )

مورد از آن در « نهج » آمده است « متين » محكم . دربارهء قرآن مجيد فرموده : « و عليكم بكتاب الله فانهّ الحبل المتين و النور المبين » خ 156 219 به كتاب خدا چنگ زنيد كه آن ريسمان محكم خدا و نور آشكار است و در خ 176 254 اين كلمه تكرار شده است . دربارهء رسول خدا صلّى الله عليه و آله فرموده : « فبلّغ الرسالة . . . و جعل امراس الاسلام متينة و عرى الايمان وثيقة » خ 185 270 پيام خدا را ابلاغ كرد و ريسمانهاى اسلام را محكم گردانيد و دستگيره‌هاى ايمان را ناگسستنى كرد . دربارهء خلقت زمين فرموده : « و جبل جلاميدها و نشوز متونها و اطوادها فارساها فى مراسيها » خ 211 328 ، صخره‌هاى زمين را آفريد و ارتفاعات محكم و كوههاى بزرگ را در آن راسخ و استوار گردانيد منظور از « متون » محكمهاست . « استمسك من الجبال بامتنها » خ 87 « امتن » به معنى محكمتر است « و اساخ قواعدها فى متون اقطارها » خ 211 328 ريشه‌هاى كوهها را در محلهاى محكم اطراف زمين فرو كرد و رسوخ داد . مثل : ( بر وزن شبر ) مانند ، نظير و شبيه مثل ( بر وزن شرف ) به معنى نظير ، دليل ، صفت ، عبرت ، علامت ، حديث و مثل دائر است ، به معنى « حال » نيز به كار رود موارد زيادى از آن در « نهج » ديده مىشود . در خلقت آدم عليه السلام فرموده : « فجبل منها صورة . . . ثمّ نفخ فيها من روحه فمثلت انسانا » مثول در اينجا به معنى برخاستن و ايستادن است : « مثل الرجل مثولا : قام منتصبا » يعنى خداوند از آن گل صورتى ساخت و در آن از روح خود دميد پس در دم به پا خاست به حالت يك انسان . تمثيل : تشبيه . دربارهء حق تعالى فرموده : « و لا حقيقته اصاب من مثلّه » خ 186 به حقيقت خدا نرسيده كسى كه او را به چيزى تشبيه كرد . در مقام نصيحت فرموده : « تمثّل فى حال تولّيك عنه اقباله عليك يدعوك الى عفوه » خ 223 344 تمثّل در اينجا به معنى تصور و به نظر آوردن است يعنى آنگاه كه از خدا روى گردانده‌اى تصور كن رو كردن او را كه تو را مى خواند تا بيامرزد .