( چنان كه صاحب لباس آن را باز مىكند و مى بندد ) اى كوفه اگر جز تو كه فتنه‌هايت برخاسته چيزى در دستم نماند پس خدا تو را لعنت كند . راجع به آيندهء كوفه فرمود : « كانّى بك يا كوفة تمدّين مدّ الاديم العكاظى ، تعركين بالنوازل و تركبين بالزلازل » خ 47 86 اى كوفه گويا مى بينم كه مانند چرم بازار عكاظ گستره شده و با شدائد و آشوبها سائيده مى شوى ، اشاره به آشوبهاى كوفه بعد از خودش است ، رجوع شود به « عكظ » « اهل الكوفه » خ 97 و نامه 1 آمده است و نيز در رابطه با آشوبهاى كوفه فرموده : « و كم يخرق الكوفة من قاصف و يمرّ عليها من عاصف و عن قليل تلتفّ القرون بالقرون و يحصد القائم و يحطم المحصود » خ 101 147 ، اگر فتنه‌هاى كوفه را در زمان خوارج ، حجّاج و غيره در نظر بياوريم خواهيم ديد كه خبرهاى آن حضرت چطور پياده شده است . و على الظاهر دربارهء استيلاء عبد الملك مروان فرموده : « لكانّى انظر الى ضلّيل قد نعق بالشام و فحص براياته فى ضواحى كوفان فاذا فغرت فاغرته و اشتدّت شكيمته . . . عضّت الفتنة ابنائها بانيابها » خ 101 147 ، گويا مينگرم به مردى بسيار گمراه كه در شام نعره زده و پرچمهاى خويش را در نواحى كوفه پخش كرده است و چون دهان فتنه باز شود و لگامش در دهان قوّت گيرد ، فتنه با دندانهاى خود اهل فتنه را خرد خواهد كرد ، نظير اين كلام در خ 138 196 نيز آمده است : « كانى به قد نعق بالشام و فحص براياته فى ضواحى كوفان . . . » كوكب : ستاره . جمع آن كواكب است كه فقط سه بار در « نهج » آمده است ، در پيشامدهاى ناشكرى يارانش و اينكه ظالمان را بر خود مسلّط خواهند كرد فرموده است : « و ايم الله لو فرقّوكم تحت كلّ كوكب لجمعكم الله لشرّ يوم لهم » خ 106 154 ، ابن ميثم در معنى آن فرموده : به خدا قسم اگر بنى اميه شما را براى خلاص شدن از عذاب زير هر ستاره‌اى پراكنده گرداند ، باز خدا شما را براى شرّ و عذاب روز ( خلافت ) آنها جمع خواهد كرد ، محمد عبده آن را به طور « قيل » آورده است و خود گويد : شما براى كوبيدن ظالمان جمع خواهيد شد و آنها قدرت