سيد علي اكبر قرشي
889
مفردات نهج البلاغه ( فارسى )
باب الكاف كئب : كئب و كآبه : غم و اندوه . و آن سه بار در « نهج » آمده است و آن با « مدّ » است در دعاى خود فرمود : « اللّهم انى اعوذ بك من وعثاء السفر و كآبة المنقلب و سوء المنظر فى الاهل و المال و الولد » خ 46 86 ، خدايا من به تو پناه مى برم از مشقّت سفر و اندوه برگشتن و منظر زشت در مال و بد حالى اهل و فرزند . و نيز فرموده : « و نسئل اللّه سبحانه يجعلنا و ايّاكم ممّن لا تبطره نعمة . . . و لا تحلّ به بعد الموت ندامة و لا كآبة » خ 64 95 از خدا مى خواهيم ما و شما از كسانى قرار دهد كه او را نعمت به طغيان وا ندارد و بعد از مرگ ندامت و اندوهى بر او وارد نشود . كأد : كأد و كأداء : مشقت . شدت . اندوه . از اين ماده سه مورد در « نهج » آمده است ، گويند : « تكاءدنى الامر » يعنى كار بر من سخت شد ، دربارهء حق تعالى فرموده : « لم يتكاءده صنع شى ء منها اذ صنعه و لم يؤده منها خلق ما خلقه و برءه » خ 186 276 سخت نشده بر او آفريدن چيزى از موجودات وقتى كه آن را آفريد و خسته نكرده او را آفريدن آنچه آفريده و به ظهور رسانيده است . و از زبان اهل قبور نقل كرده : « و خوت الاجسام النواعم و لبسنا اهدام البلى و تكاءدنا ضيق المضجع » خ 221 340 ، بدنهاى متنعّم و تازهء ما منهدم و پاره پاره شد و لباسهاى پوسيده شدن را پوشيديم و تنگى قبر بر ما سخت شد . كوؤد : عقبهء كوؤد يعنى گردنهايكه بالا رفتن به آن سخت است و مشقت دارد