سيد علي اكبر قرشي

90

مفردات نهج البلاغه ( فارسى )

قرارگاه انسانها و محّل حركت و جنبيدن حشرات و چهارپايان كرده‌اى . . . اگر ما را بر دشمنان پيروز گرداندى از تجاوز و ظلم دورمان بدار و براى حق استوارمان گردان ، « انام » جمعا پنج بار در « نهج » آمده است . انن : انين نالهء مريض ، در دعاى استسقاء فرموده : « اللهم فارحم انين الانّة و حنين الحانّة ، اللهم فارحم حيرتها فى مذاهبها و انينها فى موالجها » ح 115 ، 171 ، خدايا رحم كن به ناله گوسفندان و ناله شتران ، خدايا رحم كن به سرگردانى آنها در راههايش و به نالهءشان در آغلهايشان . « آنة » : گوسفند ، « حانهّ » شتران « موالج » محلهاى دخول ، ظاهرا منظور از آنهّ و حانهّ مطلق گوسفند و شتر است . و آنحضرت صلوات الله عليه به برادرش عقيل فرموده : « ثكلتك الثواكل يا عقيل اتئنّ من حديدة احماها انسانها للعبه و تجرّنى الى نار سجرّها جبارها لغضبه أتئنّ من الاذى و لا ائنّ من لظى » خ 224 ، 347 زنان پسر مرده در عزايت بنشينند يا عقيل آيا ناله مى كنى از آهنى كه انسانى آن را با كار خود سرخ كرده و مرا مى كشى به آتشى كه خداى جبّار براى غضب خود سرخ كرده است آيا ناله مى كنى با اذيت كمى ولى من ناله نكنم از شعله خالص آتش اين مادهّ با مشتقات آن جمعا شش بار در « نهج » آمده است . « آنّة » اسم فاعل است از انين به معنى گوسفند گويند « ماله حانّة و لا آنّة » او نه شترى دارد و نه گوسفندى . انى : ( بر وزن فعل ) نزديك شدن . رسيدن . « استيناء » از اين ماده به معنى انتظار يعنى انتظار رسيدن و نزديك شدن است امام عليه السلام دربارهء طلحه و زبير فرموده « و لقد استثبتهما قبل القتال و استأنيت بهما امام الوقاع » خ 137 ، 195 از آنها قبل از جنگ خواستم كه برگردند و انتظار كشيدم براى آنها پيش از جنگ و عجله در جنگ نكردم . و به عامل صدقات مى نويسد : « فاذا اخذها امينك فاوعز اليه الّا يحول بين ناقة و بين فصيلها . . . و ليرفّه على اللاغب و ليستأن بالنقب و الظالع » نامه 25 ، 381 . آنگاه كه