سيد علي اكبر قرشي

564

مفردات نهج البلاغه ( فارسى )

به عاملان خراج نوشته : « و لا تضربنّ احدا سوطا لمكان درهم و لا تمسنّ مال احد من الناس مصّل او معاهد » نامهء 51 ، 425 براى يكدرهم به كسى تازيانه نزنيد ، به مال كسى دست درازى نكنيد ، مسلمان و اهل نماز باشد يا اهل ذمهّ . . . « سياط » جمع سوط است ( خ 176 ) . ساعة : راغب گويد : ساعت جزئى است از اجزاء زمان ، جوهرى آن را وقت حاضر گفته است ، آن به معنى مطلق وقت است جزئى باشد يا زياد و موارد زيادى در « نهج » به كار رفته است ، روز قيامت را به علت وقت و زمان بودن ساعت گفته‌اند ، در فضيلت خويش فرموده : است : « و لقد علم المستحفضون من اصحاب محمد صلى اللّه عليه و آله انّى لم اردّ على الله و لا على رسوله ساعة قطّ » خ 197 ، 311 ، امانتداران از اصحاب رسول خدا ص مى دانند كه من حتى لحظه‌اى بر خدا و رسول مخالفت نكرده‌ام . در حكمت 390 فرموده : « للمؤمن ثلاث ساعات فساعة يناجى فيها ربهّ . . . » كه منظور از ساعات و ساعت ، وقت است ، ساعت به معنى امروز در آن وقت نبوده است . سوغ : فرو رفتن از حلق به آسانى ، اساغه : فرو بردن از حلق . پنج مورد از آن در « نهج » يافته است به آنكس كه بيت المال را دزديد به مكهّ فرار كرد و مشغول خوشگذرانى شد مى نويسد : « أو ما تخاف نقاش الحساب . . . كيف تسيغ شرابا و طعاما و انت تعلم انّك تأكل حراما و تشرب حراما » نامهء 51 ، 413 آيا از مداقهّء حساب نمى ترسى چطور شراب و طعامى را به آسانى از حلق فرو مى برى با آنكه مى دانى حرام مى خورى و حرام مى نوشى . مساغ : محل فرو رفتن در يك كلامى عجيب فرموده : « و لئن امهل الله الظالم فلن يفوت اخذه و هو له بالمرصاد على مجاز طريقه و بموضع الشجامن مساغ ريقه » خ 97 ، 141 ، اگر چه خداوند به ظالم مهلت مىدهد ، ولى هرگز انتقام او از خدا فوت نمى شود ، خدا در كمين اوست بر محل عبورش و در محلّ گلوگير شدن استخوان از مجراى آب دهانش ( از حلقش ) سوف : سوف به معنى استقبال فقط دو بار در « نهج » آمده است نامهء 31 و