سيد علي اكبر قرشي
49
مفردات نهج البلاغه ( فارسى )
معاويه كه نوشت با مهاجران و انصار به جنگ تو خواهم آمد مرقوم فرمود : « و ذكرت انك زائرى فى المهاجرين و الانصار و قد انقطعت الهجرة يوم اسر اخوك » نامه 64 ، 454 . نوشتهاى با مهاجران و انصار به جنگ من خواهى آمد ، روزيكه برادرت يزيد بن ابى سفيان اسير شد ، هجرت قطع گرديد ، ناگفته نماند : معاويه با اين سخن كه « با مهاجران و انصار به جنگ تو خواهم آمد » مى خواست بگويد كه من از مهاجرين هستم ، امام صلوات اللّه عليه در جواب نوشت ، : تو نمى توانى از مهاجران باشى زيرا روزيكه برادرت اسير شد ، هجرت و مهاجر بودن قطع گرديد . اين سخن يكى از دو مطلب را مى رساند : اوّل : آنكه يزيد بن ابى سفيان برادر معاويه روز فتح مكهّ با عدهّاى از قريش به جنگ رسول خدا ص برخاست و آنحضرت را از دخول مكهّ مانع مى شد ، بعضى از آنها كشته شدند و يزيد بن ابى سفيان در « باب خندمه » اسير گرديد ، يعنى اى معاويه شما از روى طوع و رغبت به طرف اسلام نيامدهايد كه مهاجر باشيد بلكه برادرت اسير شد و تو و پدرت با جبار مسلمان شديد از كجا مهاجر مى توانى باشى . دوم : اينكه رسول خدا صلى اللّه عليه و آله در فتح مكه فرمود : « لا هجرة بعد الفتح » و چون شما سابقهاى در اسلام نداريد و بعد از فتح مكهّ ( به ظاهر ) اسلام آوردهايد نمى توانى از مهاجرين باشى . محمد عبده آن را روز « بدر » دانسته و آن اشتباه است . جمع اسير ، اسراء و اسارى و اسرى آمده چنان كه در خطبهء 222 و 91 و حكمت 359 ديده مىشود . اسرة : خانوادهء نزديك به انسان « اسرة الرجل : رهطه الادنون » در رابطه با رسول خدا صلى اللّه عليه و آله فرموده : عترته خير العتر و اسرته خير الأسر و شجرته خير الشجر » خ 94 ، 139 ، اهل بيت او بهترين اهل بيتها ، و خانوادهء او بهترين خانواده ( كسان او بهترين كسان ) و نسل او بهترين نسلهاست « اسر » بر وزن صرد ، جمع أسرة و « عتر » بر وزن عنب جمع عترت است . اسرائيل : نام يعقوب عليه السلام ، به قولى لقب اوست « اسر » در زبان عبرى به معنى بنده و « ئيل » به معنى خداست يعنى « بندهء خدا » اين كلمه فقط دو بار در