سيد علي اكبر قرشي
485
مفردات نهج البلاغه ( فارسى )
و شياطين گمراهش مى نمايند . « ريب المنون » حوادث مرگها . « ريب الزمان » : يعنى حوادث زمان كه انسان را مضطرب و متزلزل كنند چنان كه در نامهء 36 و خ 109 آمده است « مرتاب » : شك كننده . ريث : تثاقل . تأخير . سنگينى ( تنبلى ) آن فقط يك بار در « نهج » آمده است ، دربارهء خلقت فرموده است : « فتّم خلقه بامره ، و اذعن لطاعته ، و اجاب الى دعوته لم يعترض دونه ريث المبطى ء و لا اناة المتلكى ء » خ 91 ، 127 ، يعنى خلقت خلقش تمام شد و به طاعت خدا سر نهاد و دعوت او را اجابت كرد ، در اجابت دعوت خدا سنگينى تأخير كننده و مهلت تعلل ورزنده ، بر خلق عارض نشد ، ( خدا هرطور كه اراده فرمود ، خلق آنطور به وجود آمد ) ريش : زينت : « الريش : كسوة الطائر و ينته » و نيز به معنى لباس فاخر آيد ، گويند : بال پرندگان را ريش گويند كه در آنها انواع زينت و زيبائى است ، از اين ماده شش مورد در « نهج » آمده است ، دربارهء بالهاى گوشتين خفّاش فرموده : « و جعل لها اجنحة من لحمها تعرج بها عند الحاجة الى الطيران كانّها شظايا الاذان غير ذوات ريش و لا قصب » 100 ، 218 يعنى براى او بالهائى از گوشتش قرار داد كه در وقت حاجت با آنها پرواز مىكند ، گوئى آنها لالههاى گوش هستند بى آنكه پريا « نى » داشته باشند . دربارهء پرندگان فرموده : « احصى عدد الريش منها و النفس و ارسى قوائمها على الندى و اليبس » خ 185 ، 272 ، يعنى : خداوند عدد پرهاى پرندگان و عدد دم زدن آنها را شمرده و پاهاى آنها را در رطوبت و خشكى محكم كرده است ، ظاهرا منظور از اوّلى حيواناتى است كه در دريا و آب زندگى مى كنند و از دوّمى آنهائيكه حيوانات خشكى هستند اين تعبير مانند كلمات ديگر امام صلوات الله عليه تعبير عجيبى است . « رياش » : لباس فاخر : « الرياش : اللبّاس الفاخر » ، گاهى از آن فراوانى و ثروت اراده مىشود ، « اوصيكم عباد الله بتقوى الله الذى البسكم الرياش و اسبغ عليكم المعاش » خ 182 ، 262 در خ 83 نيز آمده است ، يعنى شما را وصيت مى كنم به تقواى خدائى كه به شما لباس فاخر پوشانده و اسباب زندگى را به شما وسعت داده