سيد علي اكبر قرشي

45

مفردات نهج البلاغه ( فارسى )

زمين به صورت آسمان در مى آيد . ارق : ( بر وزن شرف ) بيدارى « ارق ارقا : ذهب نومه بالليل » ارق ( بفتح اول و كسر دوم ) : بيدار . امام صلوات اللّه عليه در رابطه با مالك اشتر به اهل مصر نوشته : « و ان اخا الحرب الارق و من نام لم ينم عنه و السلام » ك 62 ، 452 ، برادر جنگ آنست كه بيخواب ماند هر كس به خواب ماند دشمن او از او به خواب نماند ، اين كلمه فقط يك بار در « نهج » يافته است . ارومات : اروم و ارومه به معنى اصل و ريشه درخت است ، جمع آن اروم و ارومات آيد ، اين كلمه فقط يك بار در « نهج » به كار رفته كه در رابطه با رسول خدا صلى اللّه عليه و آله فرموده : « حتى افضت كرامة اللّه سبحانه و تعالى الى محمد صلى اللّه عليه و آله فاخرجه من افضل المعادن منبتا و اعّز الارومات مغرسا » خ 94 ، 139 ، تا كرامت خدا به طرف محمد ص كشيده شد ، خداوند او را از بهترين معادن ( نسلها ) از حيث محل روئيدن و از گرامى ترين اصول ( خانواده‌ها ) از حيث محل كاشتن بيرون آورد ، اشاره به پاكى و قداست نسبت آنحضرت است كه از نسل پاك ابراهيم عليه السلام بود . ازر : نيرو ، محكمى ، يارى « ازر فلانا : قواه » آنحضرت به امام حسن عليه السلام مى نويسد : « يا بنّى اكثر من ذكر الموت . . . حتى يأتيك و قد اخذت منه حذرك و شددت له ازرك » ك : 31 ، 400 اى پسر عزيزم ، مرگ را زياد يادآور . . . تا در وقتى به تو آيد كه احتياط خويش را از او گرفته و نيرويت را براى آن محكم كرده‌اى . و در رابطه با طلحه كه شنيد او با زبير قصد بصره دارند فرمود : « و و اللّه ما صنع فى امر عثمان واحدة من ثلاث ، لئن كان ابن عفان ظالما كما كان يزعم لقد كان ينبغى له ان يوازر قاتليه » خ 174 ، 249 ، به خدا قسم : طلحه دربارهء عثمان يكى از سه كار را نكرد ، اگر عثمان ظالم بود چنان كه او مى گفت لازم بود كه قاتلان او را يارى كند ( ولى نكرد ) و نيز از اين مادهّ كلمهء مأزور ، مأزورون در ك 18 و حكمت 291 آمده است . « مئز » به معنى لنگ و ملحفه از همين مادهّ است « الازار و المئزر : الملحفة » امام عليه السلام به ابو موساى اشعرى كه حاكم كوفه بود در رابطه با فرستادن قشون به