سيد علي اكبر قرشي
324
مفردات نهج البلاغه ( فارسى )
يك دفعه در « نهج » آمده است . در وصف ملائكه فرموده : « و اشعر قلوبهم تواضع اخبات السكينة » خ 91 ، 129 بدلهاى آنها خشوع اطمينان آرامش را فهمانده است . خبث : ( بر وزن قفل ) ناپاكى . پليدى « خبث خبثا : ضدّ طاب » از اين ماده پنج مورد در « نهج » آمده است : « فما طاب سقيه طاب غرصه و حلّت ثمرته و ما خبث سقيه ، خبث غرصه و امرّت ثمرته » خ 154 ، 216 ، آنچه آب دادنش پاك شد ، درختش پاك و ميوهاش شيرين و آنچه آب دادنش پليد گرديد درختش پليد و ميوهاش تلخ گشت . به عاصم بن زياد كه ترك دنيا كرده بود فرمود : « يا عدّى نفسه لقد استهام بك الخبيث اما رحمت اهلك و ولدك » خ 209 ، 324 اى دشمن خويش ، شيطان خبيث تو را اغفال كرده است . خبر : ( بر وزن قفل ) دانستن و علم به شى ء ، خبر ( بر وزن شرف ) : آنچه نقل و حكايت مىشود ، از اين ماده به طور وفور در « نهج » آمده است ، آن حضرت آنگاه كه از صفين بر ميگشت خطاب به قبرستان مطالبى فرمود . بعد به اصحابش گفت « اما لو اذن لهم فى الكلام لاخبروكم انّ خبر الزاد التقوى » حكمت 130 ، بدانيد اگر خدا به آنها اذن سخن مى داد به شما خبر مى دادند كه بهترين توشه آخرت تقوى است . اختبار : امتحان . « ففيها اختبرتم و لغيرها خلقتم » خ 203 ، 320 در دنيا امتحان شدهايد و براى غير دنيا ( آخرت ) خلق شدهايد . خبز : ( بر وزن قفل ) نان از اين ماده سه مورد در « نهج » داريم يكى آنجا كه در وصف موسى عليه السلام كه گفت « ربّ لما انزلت الىّ من خير فقير » فرموده : « و اللّه ما سئله الّا خبرا ياكله » خ 160 ، 226 به خدا قسم از خدا نخواست مگر نانى كه بخورد . دوم : روزى آنحضرت در رابطه با اوباش فرمود : چون جمع شوند ضرر رسانند و چون پراكنده شوند نفع مى رسانند ، گفتند ضرر رساندن در وقت جمع شدن معلوم است ، نفع رساندن بوقت پراكنده شدن چطور فرمود : « يرجع اصحاب المهن الى مهنتهم فينتفع الناس بهم كرجوع البنّاء الى بنائه و النسّاج الى مسنجه و الخبّاز الى مخبزه » حكمت 199