من العلقم ، و آلم للقلب من حزّ الشفار » خ 217 ، 336 ، صبر كردم در فرو بردن خشم خود را به تلختر از حنظل و درد آورتر بقلب از بريدن تيزيهاى شمشير . « حزّا فى حلوقكم » خ 192 ، 288 يعنى بريدن حلقهاى شما حزم : احتياط . « حزم حزما : ضبط امره » از اين ماده هفت مورد در « نهج » آمده است : « ثمرة التفريط النّدامة و ثمرة الحزم السّلامة » حكمت 181 و نيز فرموده : « الظفر بالحزم و الحزم باجالة الرأى و الرأى بتحصين الاسرار » حكمت 48 ، پيروزى در احتياط است ، احتياط با جولان فكر و رأى است ، فايدهء راى در پنهان داشتن اسرار مى باشد . حازم : « محتاط » . « احزم » : محتاطتر . حزن : به ضمّ اول : غصه ، اندوه . « و من رضى برزق الله لم يحزن على مافاته » حكمت 349 و در وصف مؤمن فرموده : « المؤمن بشره فى وجهه و حزنه فى قلبه » حكمت 333 . حزن : بر وزن عقل . سخت غليظ « الحزن . ما غلظ من الارض » سه مورد بدين معنى در « نهج » آمده است در رابطه با خلقت آدم عليه السلام فرموده : ثم جمع الله تعالى من حزن الارض و سهلها و عذبها و سبخها تربه . . . ثمّ نفخ فيه من روحه فمثلت انسانا » خ 1 ، 42 ، سپس خداوند از قسمت سخت زمين و نرم آن و شيرين و شوران خاكى را جمع كرد . . . و در آن از روح دميد و انسان گرديد . در خطبهء 234 ، 355 در همين رابطه فرموده : « من سبخ ارض و عذبها و حزن تربة و سهلها » و در خ 13 ، 330 در وصف رسول خدا ص فرموده : « و ذلل به الصعوبة و سهّل به الحزونة حتى سرّح الضلال عن يمين و شمال » خداوند به وسيله او دشوارى را رام و سختى را آسان كرد ، تا ضلالت را از راست و چپ دور انداخت . حسب : حساب : شمردن . « حسبه حسابا : عدهّ » دربارهء بخيل فرموده : « فيعيش فى الدنيا عيش الفقراء و يحاسب فى الآخرة حساب الاغنياء » حكمت 126 و نيز فرموده : « و انّ اليوم عمل و لا حساب و غدا حساب و لا عمل » خ 42 ، 84 ، منظور شمردن عمل و رسيدن به ثواب و عقاب است .