سيد علي اكبر قرشي
200
مفردات نهج البلاغه ( فارسى )
لفظ به صورت جمع و مفرد 26 بار در كلام امام عليه السلام آمده است . همانطور كه قران مجيد در رابطه با اينكه : كوهها حركت زمين را تعديل كرده و از بالا و پائين رفتن پوستهء آن جلوگيرى مى كنند ، فرموده : ( وَ الْجِبالَ أَوْتاداً ) و نيز فرموده : ( وَ أَلْقى فِي الْأَرْضِ رَواسِيَ أَنْ تَمِيدَ بِكُمْ ) لقمان : 10 ، نهج البلاغه نيز به اين امر اهميت داده و بارها از آن ياد مىكند ، به هنگام شروع جنگ صفين فرموده : « اللهم ربّ السقف المرفوع و الجوّ المكفوف . . . و رب الجبال الرواسى التى جعلتها للارض اوتادا و للخلق اعتمادا ، ان اظهرتنا على عدّونا فجنّبنا البغى . . . » خ 171 ، 245 ، اى پروردگار آسمان بر افراشته شده و جوّ نگاه داشته شده در بارى زمين . . . و اى پروردگار كوههاى ثابت كه آنها را ميخهاى زمين و براى مردم پناهگاه قرار دادهاى ، اگر ما را بر دشمن پيروز كردى از تجاوز كنارمان دار . در جاى ديگرى در خلقت زمين فرموده : « فسكنت من الميدان لرسوب الجبال فى قطع اديمها . . . » خ 91 ، 132 ، زمين از بالا و پائين رفتن آرام شده ، به علت رسوب كوهها در قطعههاى پوستهء آن . و در جاى سوم فرموده : « فمضت رؤوسها فى الهواء و رست اصولها فى الماء ، فانهد جبالها عن سهولها و أساخ قواعدها فى متون اقطارها . . . و جعلها للارض عمادا و ارّزها فيها اوتادا فسكنت على حركتها من ان تميد باهلها او تسيخ بحملها » 211 ، 328 . يعنى : سرهاى كوهها به هوا رفت و ريشههاى آنها در بر روى مركز مذاب استوار گرديد ، خداوند ، كوههاى زمين را از هموارهاى آن مرتفع گردانيد و قاعده و ريشههاى آنها را در درون اطراف آن راسخ نمود . . . و آنها را بر زمين پايهها گردانيد و آنها را به صورت ميخها در زمين ثابت كرد ، در نتيجه زمين با آنكه حركت مىكند ، آرام گرفت از آنكه اهل خودش را بالا و پائين ببرد يا محمولههاى خود را بدرون كشد . در قاموس قرآن ماده ( ج ب ل ) به طور مفصل گفتهايم كه پوستهء زمين تا رسيدن به قسمت مذاب حدود شصت كيلومتر است و اين ضخامت نسبت به مركز آن مانند پوست تخم مرغ نسبت به درون آنست ، زمين كه پيوسته داراى چهارده نوع حركت است اگر كوهها آن را مهار نمى كردند ، مردم را پيوسته بالا و پايين مى برد ،