هنگام بديهه سرائى و بناگاه سخن گفتن خردهاى مردان ( سخن گستر ) سنجيده مىشود . 23 عند كثرة العثار تختبر عقول الرّجال بهنگام بسيار بسر در آمدن عقلهاى مردان سنجيده مىشود . 24 عند غرور الآمال و الأطماع تنخدع عقول الجهّال و تختبر ألباب الرّجال نزد فريب دادن آرزوها و طمعها عقول نادانان فريب مى خورد و عقول ( بزرگ ) مردان آزمايش و دانسته مىشود 25 عند العرض على اللّه سبحانه تتحقّق السّعادة من الشّقاء : هنگام برابر شدن با خداوند بزرگ نيكبختى از بدبختى تحققّ پيدا مىكند ( و معلوم مى گردد بهشتى كيست و دوزخى كيست ) فريق فى الجنّة و فريق فى السّعير ) . 26 عند حضور الشّهوات و اللّذّات يتبيّن ورع الأتقياء : هنگام پيدا شدن شهوتها و خوشها پرهيزكاران روشن مى گردد . 27 عند غلبة الغيظ و الغضب يختبر حلم الحلماء : بهنگام چربيدن خشم و كين ( بر بردبارى و آرامى ) بردبارى بردباران دانسته مىشود . 28 عند الإيثار على النّفس يتبيّن جواهر الكرماء : بگاه برگزيدن ( ديگران را ) بر خود گوهر وجود و شخصيّت نيكان و جوانمردان هويدا مى گردد ( بأبى انت و امّى يا امير المؤمنين ) . اين اوصاف مخصوص تو و اولاد طاهرين تو است كه سر شب مسكين و يتيم و اسير را بر خويش ترجيح داده و خودتان گرسنه روزه بر روزه مى برديد ) . 29 عند فساد العلانية تفسد السّريرة : هنگامى كه ( پردهء شرم از ميان برخيزد ) و فساد شخص آشكارا شود و درون تباه مى گردد . 30 عند فساد النّيّة ترتفع البركة : بگاهى كه نيّت ( جامعه ) فاسد گردد و بركت از ميان برداشته شود الفصل الثالث و الخمسون حرف العين بلفظ عود و عاد ممّا ورد من حكم امير المؤمنين علىّ بن ابي طالب عليه السّلام في حرف العين بلفظ عوّد و عاد قال عليه السّلام فصل پنجاه و سوّم از آنچه كه وارد گرديده است از حكمتهاى حضرت امير المؤمنين علىّ بن ابي طالب عليه السّلام در حرف عين بلفظ عوّد و عاد آن حضرت عليه السّلام فرمودند 1 عوّد نفسك الجميل فانهّ يجمّل عنك الأحدوثة