اينك به نقد و بررسى مدعاى ابن خلكان و ذهبى و دلايل ايشان مى پردازيم تا مؤلف حقيقى نهج البلاغه را بشناسيم . « مؤلف نهج البلاغه شريف رضى است » دليل اول نخست به تحليل و بررسى اقوال تذكره نويسان ، كه معاصر اين دو برادر بزرگوار ، شريف مرتضى و شريف رضى بوده‌اند ، مى پردازيم : 1 - يتيمة الدهر و تتمهء يتيمة الدهر ابو منصور ثعالبى ( فوت 429 ه . ق 1038 م ) . 2 - كتاب رجال ، علامهء نجاشى ( فوت 450 ه 1058 م ) . 3 - كتاب الفهرست ، شيخ الطايفه ابو جعفر محمد بن الحسن الطوسى ( فوت 460 ه 1068 م ) . 4 - تاريخ بغداد ، خطيب بغدادى ( فوت 463 ه 1071 م ) . از بررسى در اين منابع به اين نتيجه رسيديم كه : شيخ طوسى متعرض شرح حال شريف رضى نشده است و همان گونه كه در شرح حال شريف مرتضى ( الفهرست 218 ) ذكرى از نهج البلاغه به ميان نياورده ، آن را هم در اعداد آثار سيد ذكر نكرده است . ثعالبى ( در اليتيمه ج 2 ، ص 297 و تتمهء اليتيمة ج 1 ، ص 53 ) و خطيب بغدادى ( در تاريخ بغداد ج 2 ، ص 246 و ج 11 ، ص 402 ) به هنگام شرح حال سيدين مرتضى و رضى نيز صحبتى از « نهج البلاغه » به ميان نياورده‌اند و در بارهء آن سكوت كرده‌اند . اما نجاشى در شرح حال و آثار شريفين مرتضى و رضى ( رجال نجاشى ، ص 192 283 ) گويد كه : كتاب « نهج البلاغه » تأليف شريف رضى است . گر چه گواهى نجاشى و سكوت شيخ طوسى براى تأييد مدعاى ما بسيار ارزنده و قابل اعتماد است و به هر گونه تشكيكى در اين باره خاتمه مىدهد و ليكن براى بيان حقيقت و رفع هر گونه اشتباه و ابهام اينك به ذكر دلايل و استناد به آثار شريف رضى و گفتار ديگران در اين باره مى پردازيم :