امتياز عليخان العرشي
14
ترجمه استناد نهج البلاغه ( فارسى )
مرحوم هبة الدين شهرستانى ( 1884 - 1964 م ) ( 1 ) اين شماره را به نقل از « الذريعة » به چهل و پنج رسانيد و ابن يوسف شيرازى در فهرست كتابخانهء سپهسالار ( 2 113 ، 153 ) اين شماره را به شصت و شش شرح و گزارش رسانيده است . آقاى منزوى مى نويسد : ( 2 ) كارهايى كه براى « نهج البلاغه » بشمار آوردهام 204 كار است ، كه 100 كار پيش از سال 1000 ق ، و 43 كار پس از 1300 ق و 61 كار در اين سه قرن انجام شده ( البته نبايد فراموش كرد كه از تاريخ آخرين بررسيهاى آقاى منزوى تاكنون كارهاى ديگرى نيز در بارهء « نهج البلاغه » پديد آمده است كه بايد به حساب آورد ) آنچه تا اينجا ذكر كرديم كارهايى است كه به طور كلى در بارهء نهج البلاغه انجام گرفته است . اما در باب بررسى مدارك و منابع اين كتاب كه به طور مستقل و جداگانه انجام پذيرفته است ، مديون علامهء فقيد شيخ هادى آل كاشف الغطاء ( ف 1361 ه . ق ) هستيم . وى در كتاب « مدارك نهج البلاغه » از نسبت خطبهها به امام ( ع ) دفاع كرده است و اين كتاب نخستين بار در نجف اشرف و سپس در بيروت همراه با « مستدرك نهج البلاغه » چاپ شده است . دوم : « مصادر نهج البلاغة فى مدارك نهج البلاغة » از هبة الدين شهرستانى [ 1884 - 1967 م ] مؤلف « ما هو نهج البلاغة » است كه متأسفانه كتاب مذكور هنوز به چاپ نرسيده است ، اما شهرستانى در جلد پنجم « الدلائل و المسائل » از آن ياد مىكند . سوم : « استناد نهج البلاغة » از استاد امتياز عليخان عرشى است كه اينك ترجمهء فارسى آن را تقديم خوانندگان مى كنيم . چهارم : « مصادر نهج البلاغة و اسانيده » تأليف دانشمند گرانقدر آقاى سيد عبد الزهراء الحسينى الخطيب در زمينهء تاريخ « نهج البلاغه » و بررسى منابع آن و تحقيق در وثوق و اعتبار شريف رضى است . اين كتاب در چهار جلد براى بار دوم در بيروت 1957 - 1395 به چاپ رسيد . پنجم : « پژوهشى در اسناد و مدارك نهج البلاغه » از سيد محمد مهدى جعفرى ( نشر فرهنگ اسلامى 1356 تهران ) .
--> ( 1 ) « ما هو نهج البلاغة » ص 5 . ( 2 ) فهرست كتابخانهء مرحوم مشكوة ، ج 2 311 ، شماره 168 ، چاپ دانشگاه 1332 .