امتياز عليخان العرشي
128
ترجمه استناد نهج البلاغه ( فارسى )
712 ه . به پايان رسانيد . چاپ اول اين كتاب در دوازده جلد از سال 1325 تا 1327 در حيدر - آباد هند انجام پذيرفت . كتاب « تهذيب التهذيب » شامل گزارشى از دوازده هزار و چهارصد و پنجاه و هفت راوى است . ابن حجر عسقلانى كه در كتابهاى برخى از بزرگان « قسطلانى » نيز آمده است آثار فراوانى از خود بجاى گذارد و علاوه بر كتاب نامبرده بيش از يك صد كتاب ديگر به وى نسبت دادهاند كه در آخر جلد دوازدهم تهذيب التهذيب برشمارده شده است . 33 - جمهرة الامثال للعسكرى ( بمبئى 1307 ه . ) : تأليف ابو هلال عسكرى ( شرح حال او را ذيل كتاب الصناعتين و تجارب الامم در همين كتابنامه بنگريد ) . آغاز و شروع چاپ اين كتاب براى نخستين بار در سال 1306 ه . ( به همت ميرزا محمد ملك الكتاب شيرازى ) و پايان چاپ كتاب در سال 1307 ه . به خط ميرزا ابو الحسن حايرى در بمبئى و در 222 ص قطع وزيرى بزرگ با چاپ سنگى بود . ابو هلال در مقدمهء كتاب خود گويد : اين كتاب مشتمل است بر مثالها و مطالبى كه در هيچ كتاب ديگر نيامده است . مطالب در جملههايى كوتاه و مفيد آمده . كتاب را بر اساس ترتيب حروف الفبا قرار دادهام و مثلهايى را كه حمزهء اصفهانى براى مبالغه ( بر وزن افعل ) آورده است آن را كه عربى فصيح بود بجاى نهادم و آنچه را كه مولد و سقيم بود حذف كردم زيرا همين علت يكى از معايب كتاب حمزه است . و در ضمن تفسير و شرح مثالهاى مولد علامت ( 2 ) گذاردهام . . . إلخ . مؤلف در آغاز كتاب اشتقاق و ريشهء واژه ( مثل ) را تفسير و بيان مىكند . اين كتاب بر بيست و نه باب بر اساس حروف الفبا و بعد از باب « ه » باب « لا » و باب « ياء » را ذكر مىكند . آغاز آن : الباب الاول فيما جاء من الامثال فى اوله الف اصليه او مجتلبة : قولهم : ان من البيان لسحر . انجام : ، باب ما اوله ياء : نحويا . . . و سپس مثالهايى كه براى مبالغه بر وزن افعل آمده است در ذيل هر كدام از ابواب حروف ذكر كرده است كه اول آن از جنس همان حرف است . در اين كتاب از كلام رسول خدا ( ص ) و امير مؤمنان ( ع ) و فصحا و لغويون عرب از قبيل اصمعى ، ابن الاعرابى و ثعلب شاهد مى آورد و از اشعار نابغه ، ليثى ، لبيد ، فرزذق ، طرفة ، كميت و جثامة بن قيس استشهاد مىكند . 34 - حقايق التأويل فى متشابه التنزيل ( نجف 1355 ه . ) : تأليف شريف رضى كه نام ديگر اين كتاب را : « حقايق التنزيل و دقائق التأويل » نيز گفتهاند . اين كتاب از ده جلد متجاوز بوده است ( به اندازهء تفسير تبيان طوسى ) اما تنها جزء پنجم آن در دست است كه آغاز آن آيهء ( هُوَ الَّذِي أَنْزَلَ عَلَيْكَ الْكِتابَ مِنْهُ آياتٌ مُحْكَماتٌ هُنَّ أُمُّ الْكِتابِ . . . ) آيهء 5 سورهء آل عمران تا آخر آيهء ( إِنَّ اللّهَ لا يَغْفِرُ أَنْ يُشْرَكَ بِهِ وَ يَغْفِرُ ما دُونَ ذلِكَ . آيهء 51 سورهء نساء ) و از بهترين تفاسير شيعه است . وى در اين تفسير به بررسى مشكلات آيات متشابه بر پايهء « الغرر » سيد مرتضى بيان مىكند . اين كتاب براى نخستين بار در سال 1355 ه . بر اساس نسخهء محدث نورى با مقدمهء ادارهء منتدى النشر در نجف چاپ شد . حقايق التأويل ، از كتابهاى بسيار نفيس در تفسير غريب قرآن كريم و بيان اسرار و