به لغت ، شعر بر روش اصول كلامى شيعه بررسى كرده است و موضوعاتى مانند رؤيت خدا ، خلق افعال عباد ، ارادهء قبيح از خداوند ، وجوب اصلح و . . . مورد بررسى قرار گرفته است . در كنار اين گونه مسائل كلامى برگزيده‌اى از شعر و نثر عرب قرار دارد كه مورد نقادى شريف مرتضى قرار گرفته است و در كنار هر يك از گويندگان ، شرح حال كوتاهى از ادبا و ارباب نحل ، طرفه‌ها ، نادره‌ها ، جوابهاى اسكاتى و تأليفات جاحظ ، ابن قتيبه ، مبرد ابو حاتم آمدى آورده است . سيد مرتضى علم الهدى على بن ابى احمد حسين طاهر بن موسى برادر بزرگتر شريف رضى ملقب به ثمانين و شريف ، و شريف مرتضى و سيد مرتضى . وى از علماى بزرگ اماميهء اثنى عشريه و نقيب الاشراف و قاضى القضات بود . او شاگرد شيخ مفيد ، ابن نباته ، شيخ حسين بن بابويه بود . شيخ طوسى ، ابن البراج ، ابو الصلاح حلبى ، ابو الفتح كراجكى و سلار ابن عبد العزيز ديلمى از شاگردان او بودند . ولادت سيد در اوايل غيبت كبرى در رجب سال 355 ه . ق 965 م و وفاتش در يكشنبه 25 ربيع الاول سال 436 ه . ق 1044 م در بغداد بود . جنازه‌اش به كربلا منتقل گرديد . براى شرح حال رجوع شود به : ريحانة الادب ، روضات الجنات و اعلام زركلى و دهخدا . 17 - الامامة و السياسة ( مصر 1327 ه . ) لابن قتيبة : اين كتاب چندين مرتبه از جمله در مصر به سال 1327 ه . ق و در 1387 ه . و 1967 م . در دو جلد با تحقيق و فهرستها توسط طه محمد الزينى چاپ شد . جلد اول شامل 197 صفحه و جلد دوم در 182 صفحه قطع وزيرى است . ابن قتيبه : ابو محمد عبد اللّه بن مسلم بن قتيبه دينورى ( ولادت 213 ه . ق كوفه 828 م فوت 276 ه . ق 889 م ) ، او را آثار بسيار است . اديبى عالم به لغت ، نحو ، غريب القرآن ، معانى قرآن ، شعر و فقه بوده است . مدتى منصب قضاى دينور را داشت و منسوب به اين شهر شد و پس از آن در بغداد تدريس كرد . كتاب عيون الاخبار و ادب الكاتب ، الشعر و الشعراء و الامامة و السياسة از جمله آثار فراوان وى است . ابن قتيبه در اين كتاب اخير به ذكر حوادث پربارترين مقطعهاى تاريخ اسلام كه رشد سياسى مسلمين در ادارهء كشور و زمامدارى به اوج خود رسيده بود پرداخته است . و نكتهء قابل توجه در اين اثر ، مسائل تفرقه‌انگيز نكوهش شده است و به وحدت اسلام و زدودن تفرقه‌ها متعرض گشته است . 18 - انساب الاشراف يا تاريخ الاشراف ( فلسطين 1936 ، 1883 م ) : تأليف احمد بن يحيى بن جابر بلاذرى ( فوت 279 ه . ق ) كتابى است تاريخى كه به زبان عربى تحرير شده است . از كتابهاى مفصل و معتبر تاريخ اسلام و يكى از مراجع كم نظير تاريخ دورهء بنى اميه و خوارج مى باشد . آغاز كتاب از زمان نوح است و بعضى اين كتاب را سى جلد دانسته‌اند . ترجمه‌هايى از فارسى به عربى به وى نسبت داده‌اند و به همين سبب بعضى او را ايرانى الاصل شمرده‌اند . بيشتر عمر خود را در بغداد گذرانيد . از آثار باقى ماندهء او « فتوح البلدان » و همين كتاب موضوع گفتگوى ماست . بخش دوم از جزء چهارم اين كتاب در سال 1938 م در 438 صفحه به اضافهء فهرستها ( تحقيق گوتين ) و نيز مجلد پنجم آن در سال 1936 م در 438 صفحه با فهرستهاى متعدد در فلسطين به طبع