17 - ابو الحسن على بن الحسين بن على المسعودى ( فوت 346 ه . ق 957 م ) كتابهاى زير از او است « حدائق الاذهان فى اخبار آل محمد » ، « مزاهر الاخبار و ظرائف - الآثار » و تعداد بسيارى از خطبه‌ها و كلمات حكمت آميز امام ( ع ) زينت بخش اين دو كتاب است . علاوه بر اين دو كتاب آثار مشهور ديگرى نيز دارد از جمله : كتاب « اخبار الزمان » ، كتاب « الاوسط » و « مروج الذهب » ( 1 ) . 18 - ابو طالب عبيد اللّه بن ابو زيد احمد بن يعقوب ابن نصر انبارى ( فوت 356 ه . ق 967 م ) . وى يك صد و چهل كتاب تأليف كرد ، از جمله كتاب « ادعية الائمة » . در اين اثر تمام دعاهايى كه از امام ( ع ) روايت شده است ، گرد آورى كرده . نجاشى گويد : احمد بن عبد الواحد مرا به تمام آثار او خبر داد ( 2 ) . 19 - ابو عبد اللّه احمد بن ابراهيم بن ابو رافع كوفى بغدادى و استاد شيخ مفيد . وى كلام امام ( ع ) را در كتاب « الكشف فيما يتعلق بالسقيفة » و كتاب « الضياء ( الصفاء ) فى تاريخ الائمة » گردآورى كرده است . نجاشى گويد : حسين بن عبيد اللّه ما را از كتابهاى او خبر داد . شيخ طوسى گويد : از روايات و كتابهاى وى توسط شيخ مفيد ( ابو عبد اللّه ) و حسين بن عبيد اللّه و احمد بن عبدون و ديگران آگاه گشتيم و باقى روايات و آثار او نيز از طريق ابن عبدون بر ما معلوم شد ( 3 ) . 20 - ابو العباس يعقوب بن احمد صيمرى ، كتابى در بارهء كلام و خطبه‌هاى امام ( ع ) تأليف كرد ( 4 ) و ظاهرا فرزند ابو عبد اللّه صيمرى ، احمد بن ابراهيم بن ابى رافع باشد كه در شمارهء ( 19 ) از وى نام برديم . 21 - ابو سعيد منصور بن حسين الابى وزير ( فوت 422 ه . ق 1031 م ) كلمات امام ( ع ) را در كتاب « نزهه الادب فى المحاضرات » گرد آورده است و سپس اين كتاب را به نام « نثر الدر » خلاصه نمود و نسخه‌اى از اين خلاصه در كتابخانهء نجف اشرف موجود است ( 5 ) . در اينجا بحث ما پيرامون استناد و منابع نهج البلاغه به پايان رسيد . در اين

--> ( 1 ) مروج الذهب ( 2 39 ) . ( 2 ) فهرست شيخ طوسى ( ص 186 ) ، رجال نجاشى ( ص 161 ) و منهج المقال ( ورقه 192 الف ) . ( 3 ) فهرست شيخ طوسى ( ص 19 ) ، رجال نجاشى ( ص 61 ) و منهج المقال ( ورقهء 16 الف ) . ( 4 ) شرح ابن ابى الحديد ( 2 220 ) . ( 5 ) كشف الظنون ( 2 ستون 1929 ) و فهرست كتابخانهء ملى تهران ( معارف ) ( 138 ، 139 ) .