ومذاهب مختلفه وعقايد متنوعه پديد آمد . و اگر كسى خواهد كه بر آن مذاهب وعقايد اطلاع يابد بايد كه به كتاب « الهادي الى النجاة من جميع المهلكات » وكتاب « ايجاز المطالب فى ابراز المذاهب » - كه ابن حمزه عليه الرحمه نوشته - وكتاب « تبصرة العوام » و غير آن كه در اين باب است رجوع نمايد « 1 » . وسنّيان هم اگر چه در اين باب كتابهاى بسيار نوشته‌اند امّا اكثر ايشان تعصّب به كار برده‌اند وحصر مذاهب - چنان كه بايد - ننموده‌اند . و سيد اعظم اجل ابو تراب مرتضى ابن الداعى الحسينى الراضى عليه الرحمه - كه از بزرگان علماى است - اگر چه از براى الزام سنّيان در كتاب « تبصرة العوام » تعداد مذاهب به روش بعضى از ايشان نموده اما در كتاب « الفصول التامة فى هداية العامة » - كه بعد از آن به عربى نوشته - موافق حق ، مذاهب اسلاميه را شمرده ، و اين سيّد عالى قدر است كه در راه مكّه با غزّالى ناصبى در امامت گفتگو كرده واو را الزام داده است كه به نام سيّد مرتضى علم الهدى عليه الرحمه شهرت كرده است . مجملا بعضى از علماى شيعه بر آنند كه : آنها كه بعد

--> ( 1 ) - حديقة الشيعة : 558 .