أحمد بن محمد علي بن محمد باقر الوحيد البهبهاني ( آل آقا )
744
مرآت الاحوال ، جهان نما ، سفرنامه ( فارسى )
ديگر : جزيرهء « بريادوز » است در طول بيست و يك كروه و در عرض چهارده كروه است ، و در آن نيشكر و نيل و زنجبيل و پنبه بسيار پيدا مىشود ، و مردمان آن جزيره از اين اشياء به اطراف برده تجارت مىكنند . و ديگر : سواى اين جزيره جزائر بسيار در تصرّف انگريزان است ، سيزده جزيره از آنها مثل جزيرهء « بريادوز » و غيره بسيار آباداند و باقى چندان آبادى ندارند . و بايد دانست كه فرانگسيسان و ولنديزان از اين ملكها و جزايرها در امرقهء شمالى مىداشتند ، و از چند سال است كه اكثر متصرّفات اوشان « 1 » به دست انگريزان آمده ، و اكنون چند جزيره خرد به تصرّف ايشان هستند ، چون ملكهاى امرقه و جزائر آن به تفصيل مرقوم شد ، اكنون به طريق اجمال بعضى اوصاف امرقه و حدود آن به قلم مىآورد . حدود امرقه بر وجه اجمال مخفى نماند كه : به طرف شمال امرقه بحرى است كه مملكت امرقه را از فرنگ و افريقه جدا مىكند ، و به طرف مغرب آن بحرى است كه ديار امرقه را از مملكت آشيا « 2 » عليحده مىكند ، و بحر مذكور ما بين امرقه و اشيا فاصل است ، و به طرف جنوب آن بحر جنوبى است ، و سرحد شمالى امرقه معلوم نيست ، و مردم فرنگ هرقدر كه به طرف شمال رفتهاند سرحدّ آن را نيافتهاند ، و امّا تا حال دست از تلاش و تجسّس برنداشتهاند ، و قياس كردهاند كه امرقه به
--> ( 1 ) ايشان : « الف » . ( 2 ) اشيا - آسيا .