مقام دويّم بيان احوال امرقه يعنى دنياى تازه در بيان احوال « امرقه » كه به ارض جديد مشهور است بدانكه : حكما و دانايان با فرهنگ در كتب خود نوشته بودند كه چنانچه در طرف مشرق و شمال زمين است ، محتمل است كه به طرف مغرب و جنوب نيز زمين وسيع و كلانى باشد ، و قدماء و متأخّرين در اين باب خيالهايى دراز كردند ، و لكن اين عقده به سرانگشت كسى منحل نشد ، بعد از مرور دهور جمعى از هوشمندان از اهل فرنگ متوجّه حلّ آن شدند ، و آن قطعه زمين را كه تابه‌حال كسى نيافته بود پيدا كردند و گوى معرفت و تحقيق را سلاطين با شوكت آن جماعت به چوگان جرأت و خرج زر از عالميان ربودند ، و مالك چنان مملكت عظيمى شدند . و تفصيل اين اجمال آن است كه پيش از اين قريب به سيصد سال فرنگيان از راه آمد و شد هندوستان به راه درياى عمّان كه اكنون مسلوك است ، واقف نبودند و سوداگران ايشان از راه خشكى تا اواخر ملك اسكندريه و مصر تا به « سويز » كه بر ساحل درياى احمر است مىرسيدند و زر و تحايف فرنگ را همراه آورده با تجّار عرب - كه در آن وقت سوداگرى هندوستان به دست ايشان بود - خريد و فروخت مىكردند ، چنانچه در عرض سال در يك ماه - كه معهود بود - اجتماع سوداگران فرنگ با تجار عرب روى مىدهد ، به