أحمد بن محمد علي بن محمد باقر الوحيد البهبهاني ( آل آقا )
674
مرآت الاحوال ، جهان نما ، سفرنامه ( فارسى )
و در شريعت ايشان زياده از يك زن مباح نيست ، و پسر بزرگ ميراث مىبرد و ساير اولاد محرومند ، حتّى آنكه در اغلب طوايف سلطنت و وليعهدى نيز به پسر بزرگ مىرسد به شرط آنكه از زن عقدى باشد و غير او كسى دعواى سرورى نمىكند و اگر كرد كسى از مردم ملك رفاقت و امداد او نمىكنند ، و اگر پسر كلان در ايام پدر فوت شده باشد پسر كلان آن پسر بر مسند سلطنت مستقر مىشود ، و اگر آنهم نباشد ، دختر بزرگ پادشاه ؛ صاحب مسند مىگردد ، و اگر آن دختر با كسى جفت و نكاح شده زوج او اگر چه پادشاه يا شاهزادهء ملكى باشد در آن سلطنت دخل ندارد ، و خدمات و مناصب ملكى و امور سپاه متعلّق به ميراث و خاطردارى نيست ، بلكه موقوف بر قابليت است ، و امرا و سرداران را قدرت سپاه و لشكر نگاه داشتن نيست ، و از قتل و خونريزى به غايت احتراز دارند . حتى آنكه اگر كسى به غير قصاص واجب القتل شد « 1 » مهما امكن او را نمىكشند و محبوس مىنمايند ، چنان كه نگارش خواهد شد ، و اميران را خوار و با رعيت و اراذل ناس نيكو رفتار مىكنند ، و سباع و هوام چون مار و كژدم و نحو آنها در اكثر بلاد فرنگ ناياب است ، از جانب پادشاه مردمان از براى دفع آنها مقرراند ، و پشه و مگس نيز نهايت كم است ، و ساير رسوم و عادات اين فرقه كه بيگانه از روش ساير ديار است در محلّش نگارش خواهد شد .
--> ( 1 ) باشد : « ب » .