أحمد بن محمد علي بن محمد باقر الوحيد البهبهاني ( آل آقا )

767

مرآت الاحوال ، جهان نما ، سفرنامه ( فارسى )

مىبارد ، و از اين سبب هميشه زمين سبز و هوا خرّم مىماند ، و در زمستان برف مىبارد و يخ بسته مىگردد ، و سردى بسيار مىشود « 1 » ، و در تابستان اگرچه گرمى مىشود اما احتياج به دور كردن لباس نيست ، و بادكش نيز ضرور نمىشود ، و تابستان آنجا مثل ابتداى بهار هندوستان و ايران مىگذرد . و در ملك « انگلاند » و ميان اضلاع آن چند درياى آب شيرين مرور مىكنند ، و آنها باعث وفور زراعت و آبادانى آن ملك‌اند ، و نهرهاى خورد و چشمه‌هاى كوچك بسياراند كه به مصرف زراعت و شرب انسان و حيوان مىرسند ، و اكثر كشتكار آنجا گندم و ساير حبوبات و بقولات است ، و از فواكه از هر قسم چون شفتالو و زردآلو و سيب و گلابى و آلوچه به كثرت و بسيار خوب مىشوند ، و سواى آن ميوه‌جات گوناگون و نباتات مفيده صد در صد كه نام و نشان آنها در اكثر ممالك كمتر است بلكه ؛ نيست بسيار است . تدبير پيدا كردن ميوهء گرمسير در سردسير « 2 » و از اختراعات صاحبان باريك‌بين جهت پيدا كردن ميوه‌هاى گرمسيرى در آن ملك آن است كه در باغات سردابها مىسازند و اندر آن آتش مىافروزند و بر سقف سردابها نباتات و فواكه گرمسيرى مىكارند ، و باغبانان گرمى را كم و زياده موجب طبيعت آن چيز مىكنند تا آن باليده و نيك پخته مىگردد ، و به‌همين‌طور نباتات و ميوه‌هاى تابستانى ، در موسم

--> ( 1 ) مىگردد : « ب » . ( 2 ) عنوان : در « ب » نيامده است .